Qualities of an ideal person

पात्रे त्यागी गुणो रागी संविभागी च बन्धुषु ।
शास्त्रे बोद्धा रणो योद्धा स वै पुरुष उच्यते ॥

పాత్రే త్యాగీ గుణే రాగీ సంవిభాగీ చ బంధుషు

శాస్త్రే బోద్ధా రణే యోద్ధా స వై పురుష ఉచ్యతే

पात्रे त्यागी: one who donates to a deserving person, गुणो रागी: appreciates good qualities in others, संविभागी च बन्धुषु : shares joys and sorrows with friends, शास्त्रे बोद्धा: accumulates knowledge of science, and रणो योद्धा: is excellent warrior on the battlefield.  A person with these qualities is called a true man.

One might get a doubt that do such man with all these qualities exist? In our puranas and history there are plenty of such people. I would like to give an example about one such person who is well known to every one.

Srirama is the best example of this sloka, when he found Vibheeshana he gave the kingdom lanka to him saying he is the better person than me to rule Lanka. Inspite of being an enemy Srirama appriciated the brahma tejas and siva bhakti of Ravana. Srirama is always lovable to every on of his family and people. Finally there is no one who has greater knowledge of shatras and who could win a bettle with Srirama. That is Srirama became god and people started worshiping him for his qualities.

పాత్రే త్యాగీ గుణే రాగీ సంవిభాగీ చ బంధుషు
శాస్త్రే బోద్ధా రణే యోద్ధా స వై పురుష ఉచ్యతే
పాత్రే త్యాగీ: ఒక పదవికి తనకన్నా పాత్రత (అర్హత) వున్నవాడు ఎదుట పడితే వెంటనే ఎలాంటి పదవీ వ్యామోహం లేకుండా అటువంటి పదవినుంచి తప్పుకుని సమర్ధునికి ఆ పదవిని అప్పజెప్పగలగటం.
గుణే రాగీ: సద్గుణాలను గుర్తించటం వాటిని ఎక్కడున్నా అభినందించటం
సంవిభాగీచ బంధుషు: బంధువులందరికీ సమానమైన ఆదరాభిమానాలను పంచడం
శాస్త్రే బోద్ధా: అనంతమైన శాస్త్ర జ్ఞానాన్ని ఔపోసపట్టడం లేదా ఎప్పుడూ అధ్యయనం చేసేవాడు
రణే యోద్దా: రణ రంగంలో తనను మించిన యోధుడులేనట్టు పోరాటం చేయడం.
ఇలాంటి గుణాలు ఎవరికుంటాయో వారిని స వై పురుష ఉచ్యతే అంటే అవి సత్పురుష లక్షణాలు వారినే పురుషుడు అని పిలుస్తారు.
ఇలాంటి గుణాలన్ని ఒకరి లో వుంటాయా అని అనుమానం రావచ్చు. మన పురాణాలలో చాలా ఉదాహరణలు వున్నాయి. అందరికీ తెలిసిన ఒకటి ఇక్కడ ప్రస్తావిస్తాను.
రాముడు లంకని జయించిన తరువాత విభీషణుడికి తన కన్నా పాత్రుడని లంకా రాజ్యాన్ని తృణ ప్రాయంగా వదిలేసాడు.
రావణుడు శత్రువు అయినా అతని బ్రహ్మ తేజస్సు కి శివ భక్తి కి మురిసిపోయాడు.
ప్రజలందరికీ ప్రీతిపాత్రుడు, శాస్త్రం లో యుద్దంలో శ్రీరాముని గెలిచిన వారేలేరు. అందుకే రాముడు ఆదర్శ పురుషుడయ్యాడు.

Salutations to mother earth

समुद्र वसने देवि परवत स्थन मन्दले 
विष्णु पत्नि नमस्तुभयम् पाद स्पर्शम् क्षमस्वमे

సముద్ర వసనే దేవీ పర్వతస్థన మండలే
విష్ణుపత్ని నమస్తుభ్యం పాదస్పర్శం క్షమస్వమే

Vasana means dress bhoodevi is wearing a dress made of samudra. Why is that so? Dress is to cover our body and make us look more beautiful, now that sanatana dharma don’t have that two piece bikini culture, we cover 70-80% of the body with the dress. If one is able to apply the logic or science 70% is covered with water, wow how scientific it is. our culture taught us indirectly the same science what was being taught in the schools in the name of advanced science.
Now come to the second part parvata stana mandale, we don’t abuse our mother with our body part’s, mother lactate milk from her breasts and that becomes life line for kids. Our mother earth is also lactating jeeva nadi rivers for us. Like we can’t imagine a kid without mother milk in the same way one also can’t imagine world without pure water. so the poet also seeing mother in the earth not just the body parts of a women.

If we start thinking and analyse there is so much science in every hymn of sanatana dharma. sometimes i get a doubt did we learn science or religion in the name of these slokas? The answer is Absolutely science. Unfortunately we became illiterate in learning science behind every hymn in the sanatana dharma. More over if some one says that sanatana dharma is a religion we blindly believe in them, that is even more foolish.

ఉదయాన్నే నిద్రలేచిన తరువాత కాలు కింద మోపే ముందు చదివే శ్లోకం తెలియని వారుండరు అంటే అతిశయోక్తి కాదేమో.
వాసం అంటే దుస్తులు లేదా నివసించటం, దుస్తులు మన అందాన్ని ద్విగుణీకృతం చేస్తాయి. సముద్రవసనే దేవీ సముద్రాన్ని వాసం గా ధరించిన దేవీ అని లేదా సముద్రం మద్యలో నివసించే దేవి అని. ఎప్పుడైనా ఇలా ఆలోచించారా? సముద్రాలని దుస్తులుగా ధరించటం ఏమిటి? కాసేపు శ్లోకం పక్కన పెట్టి సాంకేతికంగా ఆలోచించండి మన భూమి అంటే సముద్రము భూభాగాల మిశ్రమం. సాంకేతికంగా చెప్పాలంటే 70 శాతం భూమి నీటితో కప్పబడి వుంటుంది. శరీరం మొత్తం బయల్పడేలా దుస్తులు వేసుకునే పాశ్చాత్య సంస్కృతికాదు మనది. మనం కూడా శరీరాన్ని 70 శాతం దుస్తులతో కప్పుకుంటాం. అంటే మనం భూ మాత ని కూడా ఈ శ్లోకంలో సముద్రాలని దుస్తులగా ధరించావు అని చెప్పడం అన్నమాట. ఈ శ్లోకంలో అర్థమూ సాంకేతికతతో సరిపోవటం యాద్రుచికమా లేదా, మన ఋషులకి ఈ విషయం ముందే తెలుసా? ఇకపోతే శ్లోకంలో రెండవ పాదం పర్వత స్థన మండలే అంటే పర్వతాలను స్థానాలుగా కలిగిన దేవి అని. స్త్రీ శరీర భాగాలని దృష్టిలో వుంచుకుని, పర్వతాలు కూడా ఎత్తుగా వుంటాయి అని పద్యాలు రాసే నీచమైన ఆలోచన కలిగిన వారు కాదు కదా మన ఋషులు. మరి అలా రాయటంలో అర్థం ఏమిటి? మరలా కాసేపు శ్లోకాన్ని పక్కన పెట్టి నిజ జీవితంలో ఆలోచించండి, తన సంతానం ఆకలి అని వ్యక్తపరిచే స్థితిలో లేనప్పుడు ఆ సంతానం ఆకలితో వున్నప్పుడు వారు చెప్పకుండానే, అడగకుండానే అమ్మ తన స్థనాలనుంచి పాలు స్రవిస్తుంది. అమ్మ పాలు లేని సంతానాన్ని మన ఊహించటం కూడా కష్టం, అమ్మ పాలు సంతానానికి జీవనాధారం. ఇక శ్లోకంలోకి వస్తే, భూమి మీద 70 శాతం నీరు వుంది కానీ ఆ సముద్రపు నీరు మనకు పనికి రాదు. మనకూ మంచి నీరు అనే జీవనాధారం కావాలి, మన నీటి ఆర్తి ని మనం చెప్పకుండానే భూమాత, అమ్మ పర్వతాలనుంచి జీవ నదులని శ్రవించేసింది.

ఇలా ఆలోచిస్తూ పోతే మనం మంత్రం పేరుతొ చదివే ప్రతి శ్లోకానికి సాంకేతికతతో ముడి పెట్టచ్చు. అంటే మనకి సనాతన ధర్మంలో నేర్పినది దైవం, లేదా వైరాగ్యమా లేక సామాజిక శాస్త్రమా? ముమ్మాటికీ శాస్త్రమే. మన దౌర్భాగ్యం ఏమిటంటే ఆ శాస్త్రాన్ని అర్థం చేసుకోగలిగే జ్ఞానం మనకు లేకపోవటం. ఇంతటి గొప్ప సనాతన ధర్మం ఒక మతం అనే పదంతో బంధించి మనకు చెప్తే విని నమ్మేయటం అంతకన్నా మూర్ఖత్వం….

Medhavi

नापृष्टः कस्यचिद्भ्रूयान्नचान्यायॆन पृच्छतः
जानन्नपि च मेधावी जडवल्लॊक आचरेत्

నాపృష్టః కస్యచిద్బ్రూయాన్నచాన్యాయేన పృచ్ఛతః,
జానన్నపి చ మేధావీ జడవల్లోక ఆచరేత్.

पद विभाग:
कस्यचिद भ्रूयात न अपृष्टः न अन्यायेन पृच्छतः
जानन् अपि च मेधावी जडवत् लोक आचरेत्

Until asked for help or suggestion one should never take initiative and tell, in the same way, one should never answer to a person who is asking with bad intentions. A noble knowledgeable person will behave like an illiterate, he will open up his flow of knowledge only when asked with right intentions of learning. Sage narada is one best example for this subhashita, everyone looked at narada muni as kalaha bhojana (instigator of quarrels). To same narada muni when valmiki asked about an ideal person’s existance, narada muni told 100 slokas of sankshepa ramayana, which in turn gave sage valmiki an inspiration to write 24000 slokas of srimadraamayanam.

పదాల అన్వయ క్రమం:
కస్యచిద్ భ్రూయాత్ న అపృష్టః, న అన్యాయేన పృచ్ఛతః
జానన్ అపి చ మేధావీ జడవత్ లోక ఆచరేత్

ఎవరికీ (అపృష్టః) అడగకుండా (కస్యచిద్ న భ్రూయాత్) చెప్పకూడదు. (అన్యాయేన) అన్యాయంగా (నిజంగా తెలుసుకుందామని కాక వేరే ఆలోచనలతో) అడిగేవారికీ చెప్పకూడదు (కస్యచిద్ న భ్రూయాత్). మేధావి తనకు తెలిసినా లోకంలో ఏమీ తెలియనివానిలా (జడ పదార్ధంలాగా) ఉండాలి. నేర్చుకోవాలనే తపనతో అడిగినప్పుడు మాత్రం ఆ మేధావిలోని జ్ఞాన గంగ పొంగి బయటకి వస్తుంది. వాల్మీకి రామాయణానికి మూలం ఇదే.  అందరూ నారదుడిని కలహ భోజనుడు అని అవహేళన చేస్తారు, కానీ అదే నారదుడిని వాల్మీకి ఆదర్శ పురుషుడి గురించి అడిగినప్పుడు “నారదం పరి పప్రచ్ఛ వాల్మీకి ముని పుంగవం”, నారదుడు చెప్పిన 100 శ్లోకాలు (సంక్షేప రామాయణం), 24000 శ్లోకాల శ్రీమద్రామాయణంగా రాయగలిగేటంతగా ప్రేరేపించింది.

క్రియా సిద్ధి: Road to success

रथस्येकम् चक्रम् भुजगयमिताः सप्ततुरहगाः निरलम्बो मार्गः चरणविकलस्सारधीरपि
रविर्यात्यम्तम् प्रतिदिनमपारस्य नभसः क्रियासिध्धिः सत्त्वे भवति महताम् नोपकरणे

రథస్యైకం చక్రం భుజగయమితాః సప్తతురగాః నిరాలంబో మార్గశ్చరణవికలో సారథిరపి
రవిర్యాత్యంతం ప్రతిదినమపారస్య నభసః క్రియాసిద్ధిః సత్త్వే భవతి మహతాం నోపకరణే.

रथस्येकम् चक्रम् chariot which he is driving has only one wheel
भुजगयमिता mantle of the chariot is made of lively snakes
सप्ततुरगाः 7 horses this is even difficult odd numbered horses controlled by snakes that too in odd numbered, it becomes very difficult to maintain balance of the chariot when odd numbered horses are pulling.
निरलम्बो मार्गः For the object anything that moves it has to take the support of another object which not moving or relatively fixed. But in this case, the route in which the chariot supposed to move doesn’t have any support to move (sky).
चरणविकलस्सारधी whatever happens if there is good driver then the chariot controlled, but in this case, the saaradhi driver of the chariot is charana vikala mean doesn’t have feet.
Sun’s job is to spread his energy to the world. For which these are the above said are the instruments he has. If at all sun thinks that let me take two days’ holidays and then correct the chariot, find a better driver then the wold is full of darkness. For dedicated persons the success is achieved by their own will and strength, not because of the quality of instruments he has or given to him.

రధస్య ఏకం చక్రం రధానికి ఒకటే చక్రం వుందట.
భుజగయమితా భుజగం అంటే పాము, భుజగయమితా అంటే పాములతో చేసిన కళ్ళాలు, రధ సారధి ఆశ్వాలను అదుపుచేసే తాళ్ళను కళ్ళాలు అంటారు. సప్త తురగా తురగము అంటే గుఱ్ఱము ఇక్కడ రధానికి ఏడు గుఱ్ఱాలు వున్నాయట. ఇది ఇంకా కష్టం వున్న అశ్వాలు అదుపు చేయటానికి పాములు, పోనీ సరి సంఖ్యలో వుంటే పాములతోనైనా కొంత కష్టపడి రధాన్ని అదుపులో పెట్టవచ్చు కానీ ఇక్కడ ఏడుఆశ్వాలు 4 ఒక వైపు లాగితే 3 మరోవైపు లాగుతాయి రధం సమతుల్యత కొనసాగించటం చాలా కష్టం.
నిరాలంబో మార్గః మనం కదలాలి అంటే భూమి ఆధారం. చంద్రడు లేదా ఒక ఉప గ్రహం కదులుతోంది అంటే కదలని ఆ గ్రహ గురుత్వ శక్తి (gravitational force) ఆధారం. ఎప్పుడూ కదిలే వస్తువుకి కదలని వస్తువు ఆధారంగా వుంటుంది. అలాంటిది ఇక్కడ రధం కదిలే మార్గం నిరాలంబం అట అంటే ఏ ఆధారమూ లేని ఆకాశమార్గం.
చరణ వికల సారధీరపి ఇన్ని కష్టాలు వున్నాయీ మంచి డ్రైవర్ ని పనిలో పెట్టుకుందాము అంటే ఆయన రధసారధి చరణ వికలుడట అంటే కాళ్ళు లేవట, ఎక్కడైనా సడన్ బ్రేకు వేసి కాళ్ళతో అపాలంటే డ్రైవర్ కి కాళ్ళే లేవు.
అయినా కూడా రవిర్యాత్యంతం ప్రతిదినమపారస్య నభస అంటే రవి (సూర్య భగవానుడు) ప్రతి రోజూ అపారమైన ఆకాశంలో పయనిస్తూంటాడు. సూర్య భగవానుడి పని తన అపారమైన తేజస్సుతో లోకం అంతా కాంతి నింపటం, శక్తివంతం చేయటం, లోకాన్ని చైతన్యవంతం చేయటం. దానికి ఆయనకి దొరికిన ఉపకరణాలు అంటే పనిముట్లు ఇవి. పోనీ రెండు రోజులు సెలవు తీసుకుని రధం బాగుచేసుకుని, మంచి గుఱ్ఱాన్ని జత చేసుకుందాము, మంచి సారధిని పెట్టుకుందాము అంటే రెండురోజులు కాదుకదా రెండు క్షణాలు సెలవు తీసుకున్నా లోకం అల్లకల్లోలం అయిపోతుంది. కార్యసాధకుడుకి కార్య సిద్ధి తన మనోబలంతో అవుతుంది కానీ తన దగ్గర వున్న ఉపకరణాల వలన కాదు.

Downfall

ध्यायतो विषयान् पुंसः संगस्तेषूपजायते ।
संगात् सञ्जायते कामः कामात् क्रोधोभिजायते ॥ 2.62

क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात् स्मृतिविभ्रमः ।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात् प्रणश्यति ॥ 2.63

ధ్యాయతో విషయాన్ పుంసః సంగస్తేషూపజాయతే
సంగాత్ సంజాయతే కామః కామాత్ క్రోధోభిజాయతే||

క్రోధాద్భవతి సమ్మోహః సమ్మోహాత్ స్మృతివిభ్రమః
స్మృతిభ్రంశాద్బుద్ధినాశో బుద్ధినాశాత్ ప్రణశ్యతి ||

These verses are from Bhagavatgeeta

The Slippery Steps for Man’s Doomsday
Step 1 – Incessent negative (wrong) thoughts about the sensual pleasures – lead to
Step 2 – Growing mental anxiety to fulfil them – this leads to
Step 3 – Perpetualtion of desires and craving for them – when unfulfilled they beget
Step 4 – Anger (never our desires will be fully satisfied) – this is dangerous and leads to
Step 5 – Delusion (that we are right – loose control on our actions & words) – this leads to
Step 6 – Loss of perception of the end results of our desire prompted actions- it causes
Step 7 – Crash of discriminative ability (or wisdom) – Devoid of this, sure we end up in
Step 8 – Doomsday and Perish

Take a close look at these seven steps which cause our total downfall. The idea here is, each step leads to incresaingly complex next stage. If we act and interrupt this chain of events, we can save ourselves or else we perish. It becomes complex to interrupt in the later steps and we should arrest this in the early part of this flow of events; Best done at the first step of incessant negative thoughts related to sensual pleasures. Srikrishna bhagavan has carefully constructed this flow chart for us, to apply in our lives.  Many people trash bhagavatgeeta saying it as a religious book, so what. religious books doesn’t give such beautiful knowledge? or if such knowledge in a religious book one cannot follow??

మానవ పతనానికి కారణాలు చెప్పే ఈ శ్లోకాలు భగవత్గీత లోనివి.
మొదట పంచేంద్రియాలు క్షణికానందం కొరకు మనసును తప్పు దారి పట్టిస్తాయి. అవి తీరటంకోసం కోరిక అత్యాశ ( కామం) పెరుగుతుంది. కామాత్ క్రోధాభిజాయితే అంటే ఆకోరికలు తీరకపోతే ఆసూయ ద్వేషాలు క్రోధంగా మారతాయి.
క్రోధాత్ సమ్మోహనా… అంటే ఆకలిగిన కోపం మోహంగా మారి, సమ్మోహనాత్ స్మృతి భ్రంశ మన వచక్షణా ఙానం దెబ్బ తీస్తుంది మనం చేస్తున్నది మంచే అనిపిస్తుంది. స్మృతి భ్రంశాత్ బుద్ధి నాశో, వయస్సు వచ్చి ఙానం లేని వాడు పిచ్చివాడుతో సమానం. బుద్ధి నాశాత్ ప్రణశ్యతి బుద్ధి నాశనం అయ్యా కా పూర్తిగా నాశనం అయి పోతారు అంతరించిపోతారు.

ఒక విషయం గమనించండి ఇక్కడ ప్రతి దశ మరొక్క కొత్త దశకి దారితీస్తుంది. మన ప్రయత్న పూర్వకంగా కృషి చేసి ఈ ఘటనల క్రమానికి అంతరాయం కల్పించకపోతే మనమే అంతరించిపోతాము. మరొక్క విషయం ఏమిటంటే దశ పెరుగుతున్నకొలదీ ఈ ఘటనా క్రమానికి అంతరాయం కలిగించడం కష్ట సాధ్యం అవుతుంది. మొదటి దశలోనే మన ప్రయత్నం బలంగా వుండాలి. ఋషులు వేదవ్యాసులవారు మనకి ఈ ఘటనా క్రమం చక్కగా తెలియ చేసారు. ఆదర్శమైన జీవితాన్ని గడపటానికి ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకొవాలో తెలియచేస్తుంది ఈ శ్లోకం. చాలా మంది భగవత్గీత ఒక మత గ్రంధం అని దాన్ని కొట్టి పడేసేతున్నారు, ఏం మత గ్రంధాల్లో ఇలాంటి మంచి మాటలు ఉండవా? ఉంటే నేర్చుకోకూడదా??

 

ఆశ:Greed

आशानाम मनुष्यानां काचिदाश्चर्य शृंखला
यावदबध्धो प्रधावन्ति मुक्ता तिष्टन्ति पंगुवतु

ఆశా నామ మనుష్యానాం కాచిదాశ్చర్య శృంఖలా

యావత్ బద్ధో ప్రధావంతి ముక్తా తిష్టంతి పంగువతు

The poet here says that for people greed/desire is like a surprising chain. Many would agree if the greed is called a chain but what is surprising in it? 

if someone is tied with this surprising chain he/she runs continuously across the world to fulfill their greed/desire. But if released from that chain those sit like a handicapped or yogi. The wit here is if someone is tied he can not move but in this case the chain of greed makes him run.

ఆశ గురించి చమత్కారంగా వర్ణించిన పద్యం ఇది. 

ఆశ మనిషికి ఒక ఆశ్చర్యకరమైన సంకెల వంటిదిట. ఆశ సంకెల అంటే కాదనేవారుండరు. కానీ అందులో ఆశ్చర్యం పొందటానికి ఏముంది???  సంకెళ్ళతో బంధించేది దోషి పారి పోకుండా ఒకచోట కట్టిపడేయటానికి. కానీ ఆశా సంకెళ్ళతో బంధీగా వున్న వాడు ప్రధావంతీ అంటే పరిగెడుతూనే వుంటాడట. ఎందుకు పరిగెడతాడు? తన కోరికలు ఆశలు తీర్చుకోవడానికి ప్రపంచం అంతా తిరుగు తాడు. అదే ఆశా బంధవిముక్తుడు తిష్టంతి అంటే ఒక మూల చతికిలపడి కూర్చుంటాడట. అదీ ఎలాగ అంటే పంగువతు, కుంటివాడిలా కూర్చుండిపోతాడట.  ఎంత అద్భుతమైన భావం ఎంత అందంగా చమత్కారంగా వర్ణించాడో కవి.

గుణవంతుడిని అవహేళన చేస్తే!!!: If a good person is provoked!!!

कुपितोऽपि गुणायैव गुणवान् भवति ध्रुवम्।
स्वभावमधुरं क्षीरं क्वथितं हि रसोत्तरम्॥
కుపితోపి గుణాయేవ గుణవాన్ భవతి ధృవమ్

స్వభావ మధురం క్షీరం క్వథితం హి రసోత్తరమ్

A man possessing good qualities surely serves only a good cause even when he gets angry or provoked; Milk which is subhashita by nature becomes all the more tasty when it is boiled. So if someone provokes us the anger or feeling giving him a befitting reply, control that momentary anger and use it for our own development instead of taking revenge.

ఎలా అయితే సహజ సిధ్ధంగా మధురమైన రుచిగల పాలని వేడి చేస్తే ఇంకా పౌష్ఠికమైన పెరుగు, వెన్న , నెయ్యి వస్తాయో… అలాగే గుణవంతుడిని ఎన్ని రకాలుగా కుపిత అంటే ప్రేరేపించినా గుణవంతుడిగానే వుంటాడు సమాజ శ్రేయస్సు కోసమే జీవిస్తాడు. పైగా అతని సద్గణాలు మరింత కొత్త మెరుగులు దిద్దుకుని ఆదర్శమైన  వ్యక్తి గా తయారవుతాడు. అందువల్ల ఏవరైనా మనలను ప్రేరేపించినా, అవహేళన చేసినా దానివలన మనకు కలిగిన క్షణికమైన క్రోధాన్ని  మన ఉన్నతికి  తోడ్పడేలా చూసుకోవాలి కానీ ప్రతీకారం కోసం ఆలోచించకూడదు.