రామాయణం ఒక సందేశం: Lessons from Ramayana

नास्तिक्यम् अनृतम् क्रोधम् प्रमादम् दीर्घ सूत्रताम् |
अदर्शनम् ज्नानवताम् आलस्यम् पन्च वृत्तिताम् ||
एक चिन्तनम् अर्थानाम् अनर्थज्नैः च मन्त्रणम् |
निश्चितानाम् अनारम्भम् मन्त्रस्य अपरिलक्षणम् ||
मन्गलस्य अप्रयोगम् च प्रत्युत्थानम् च सर्वशः |
कच्चित् त्वम् वर्जयस्य् एतान् राज दोषामः चतुर् दश ||

నాస్తిక్యమనృతం క్రోధం ప్రమాదం దీర్ఘసూత్రతామ్.
అదర్శనం జ్ఞానవతామాలస్యం పఞ్చవృత్తితామ్৷৷2.100.65৷৷
ఏకచిన్తనమర్థానామనర్థజ్ఞైశ్చ మన్త్రణమ్.
నిశ్చితానామనారమ్భం మన్త్రస్యాపరిరక్షణమ్৷৷2.100.66৷৷
మఙ్గలాద్యప్రయోగం చ ప్రత్యుత్థానం చ సర్వతః.
కచ్చిత్వం వర్జయస్యేతాన్రాజదోషాంశ్చతుర్దశ৷৷2.100.67৷৷

ఇది రామాయణంలో శ్లోకం ఒక రాజు ఎటువంటి విషయాలకు దూరంగా ఉండాలో శ్రీరాముడు భరతునికి వివరిస్తున్నాడు. 14 గుణ దోషాలు కలిగిన వారికి దూరంగా వుండమని రాముడు భరతుడికి బోధిస్తున్నాడు
1. నాస్తిక్యమ్ అంటే నాస్తికత్వం, 2. అనృతమ్ అబద్ధం పలకటం, 3. క్రోధమ్ కోపం, 4. ప్రమాదమ్ అంటే అజాగ్రత్త, 5. దీర్ఘసూత్రతామ్ అంటే అనవసరమైన ఆలస్యం చేయటం, 6. జ్ఞానవతామ్ అదర్శనమ్ జ్ఞానులను కలవకుండా వుండటం, 7. ఆలస్యమ్ అంటే బద్దకించటం,8. పఞ్చవృత్తితామ్ అంటే పంచేంద్రియాల ప్రలోభానికి లోబడిపోవడం, 9. అర్థానామ్ ఏకచిన్తనమ్ రాజ్యానికి సంబంధించిన విషయాలలో ఒంటరిగా ఆలోచించటం, 10. అనర్థజ్ఞైః అర్థం లేని పనులను చేయటం, 11. మన్త్రణమ్ నిశ్చితానామ్ అనారమ్భమ్ ఒక విషయమై చర్చించి నిశ్చయించుకుని ఆ పని ఆరంభించకపోవటం ,12. మన్త్రస్య అపరిరక్షణమ్ అంటే మంత్రి గణాలను పరిరక్షించుకోక పోవటం, 13. మఙ్లాది అప్రయోగం చ అంటే మంగళ కరమైన కార్యక్రమాలను చేపట్టకపోవటం, 14. సర్వతః ప్రత్యుత్థానం చ అంటే ఎప్పుడూ శత్రువుల పైన యుద్ధానికి దిగటం,
ఏతాన్ చతుర్దశ రాజదోషాన్ త్వమ్ , వర్జయసి కచ్చిత్ ఈ పదునాలుగు రాజ దోషాలకు నువ్వు దూరంగా వున్నావు అని నేను నమ్ముతున్నాను.
ఈ దోషాలను రాజుకోసం చెప్పినా నిత్య జీవితంలో అందరూ పాటించవలసిన నిత్య సత్యాలు. అందుకే రామాయణంలో ప్రతీ ఘట్టమూ ఒక సందేశం. ఇది కేవలం ఒక మతానికో ధర్మానికో సంబంధించిన గ్రంధం కాదు, అందరూ చదివి ఆచరణ లో పెట్టవలసిన పవిత్ర ఇతిహాసం.

These slokas are from raamayana, where sriram is talking to bharata teaching him how to behave as a king and 14 false hood qualities of king to be avoided.
I trust you eschew the fourteen faults of kings,
1. like atheism, 2.falsehood, 3.anger, 4.inattention, 5.procrastination,6. evading the wise, 7.indolence, 8.gratification of all five senses, 9.planning alone in the affairs of the kingdom, 10.consultation with people who are proficient in worthless acts, 11.failure to implement decisious, 12.inability to keep the counsel secret and 13. omission of auspicious practices 14. setting out against all the enemies at a time.
Though Sriram is talking about a king, these qualities are very much applicable for individual family also.

Advertisements

Qualities of an ideal person

पात्रे त्यागी गुणो रागी संविभागी च बन्धुषु ।
शास्त्रे बोद्धा रणो योद्धा स वै पुरुष उच्यते ॥

పాత్రే త్యాగీ గుణే రాగీ సంవిభాగీ చ బంధుషు

శాస్త్రే బోద్ధా రణే యోద్ధా స వై పురుష ఉచ్యతే

पात्रे त्यागी: one who donates to a deserving person, गुणो रागी: appreciates good qualities in others, संविभागी च बन्धुषु : shares joys and sorrows with friends, शास्त्रे बोद्धा: accumulates knowledge of science, and रणो योद्धा: is excellent warrior on the battlefield.  A person with these qualities is called a true man.

One might get a doubt that do such man with all these qualities exist? In our puranas and history there are plenty of such people. I would like to give an example about one such person who is well known to every one.

Srirama is the best example of this sloka, when he found Vibheeshana he gave the kingdom lanka to him saying he is the better person than me to rule Lanka. Inspite of being an enemy Srirama appriciated the brahma tejas and siva bhakti of Ravana. Srirama is always lovable to every on of his family and people. Finally there is no one who has greater knowledge of shatras and who could win a bettle with Srirama. That is Srirama became god and people started worshiping him for his qualities.

పాత్రే త్యాగీ గుణే రాగీ సంవిభాగీ చ బంధుషు
శాస్త్రే బోద్ధా రణే యోద్ధా స వై పురుష ఉచ్యతే
పాత్రే త్యాగీ: ఒక పదవికి తనకన్నా పాత్రత (అర్హత) వున్నవాడు ఎదుట పడితే వెంటనే ఎలాంటి పదవీ వ్యామోహం లేకుండా అటువంటి పదవినుంచి తప్పుకుని సమర్ధునికి ఆ పదవిని అప్పజెప్పగలగటం.
గుణే రాగీ: సద్గుణాలను గుర్తించటం వాటిని ఎక్కడున్నా అభినందించటం
సంవిభాగీచ బంధుషు: బంధువులందరికీ సమానమైన ఆదరాభిమానాలను పంచడం
శాస్త్రే బోద్ధా: అనంతమైన శాస్త్ర జ్ఞానాన్ని ఔపోసపట్టడం లేదా ఎప్పుడూ అధ్యయనం చేసేవాడు
రణే యోద్దా: రణ రంగంలో తనను మించిన యోధుడులేనట్టు పోరాటం చేయడం.
ఇలాంటి గుణాలు ఎవరికుంటాయో వారిని స వై పురుష ఉచ్యతే అంటే అవి సత్పురుష లక్షణాలు వారినే పురుషుడు అని పిలుస్తారు.
ఇలాంటి గుణాలన్ని ఒకరి లో వుంటాయా అని అనుమానం రావచ్చు. మన పురాణాలలో చాలా ఉదాహరణలు వున్నాయి. అందరికీ తెలిసిన ఒకటి ఇక్కడ ప్రస్తావిస్తాను.
రాముడు లంకని జయించిన తరువాత విభీషణుడికి తన కన్నా పాత్రుడని లంకా రాజ్యాన్ని తృణ ప్రాయంగా వదిలేసాడు.
రావణుడు శత్రువు అయినా అతని బ్రహ్మ తేజస్సు కి శివ భక్తి కి మురిసిపోయాడు.
ప్రజలందరికీ ప్రీతిపాత్రుడు, శాస్త్రం లో యుద్దంలో శ్రీరాముని గెలిచిన వారేలేరు. అందుకే రాముడు ఆదర్శ పురుషుడయ్యాడు.

ఆదర్శ పురుషుడి గుణగణాలు-2:Qualities of an Ideal person-2

శ్రీరామునికి యువరాజ్య పట్టాభిషేకం చేయాలని నిశ్చయించుకుని  తన సామంత రాజులతో సభ ఏర్పాటు చేసాడు దశరధుడు. తన నిర్ణయం సరయినదేనా అని సభికులని అడిగితే, వారందరూ హర్షధ్వానాలు వ్యక్తం చేస్తూ ముక్త కంఠంతో…

“Sriram is the best person to be coronated as king after me” with this thought in mind king Dasaratha called for a meeting and proposed in front of all his partners and ally kings. Then all of them in the adobe with cheers accepted this proposal unanimously and said this…

ఇచ్ఛామో హి మహాబాహుం రఘువీరం మహాబలమ్.
గజేన మహతాయాన్తం రామం ఛత్రావృతాననమ్

इच्छामो हि महाबाहुं रघुवीरं महाबलम्
गजेन महताऽयान्तं रामं छत्रावृताननम् 

రాజా మహా బలవంతుడు, రఘు వీరుడు అయిన శ్రీరాముని భద్రగజం మీద ఛత్రఛాయలో ఊరేగుతుంటే చూడాలని ఇఛ్ఛామోహి అంటే కోరుకుంటున్నాం అన్నారట. దానికి లోపల కలిగిన పుత్రోత్సాహానికి పొంగిపోతూ పైకి కనపడకుండానే తన సామంతరాజులతో…

We cherish to see the mighty-armed hero among the Raghus, Rama, riding on a majestic elephant, his countenance shadowed by the royal parasol. Having heard them king Dasaratha, pretending as though he was not aware of their heart’s desire but was now wishing to ascertain it, he asked

కథం ను మయి ధర్మేణ పృథివీమనుశాసతి.
భవన్తో ద్రష్టుమిచ్ఛన్తి యువరాజం మమాత్మజమ్ 

कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीमनुशासति।
भवन्तो द्रष्टुमिच्छन्ति युवराजं ममात्मजम्

ఇన్ని ఏళ్ళుగా నేను ధర్మబధ్ధంగానే పరిపాలించాను కదా, ఇంకొంతకాలం మీరే పాలించండి అని అడగకుండా మమాత్మజం అంటే నా పుత్రుడైన రాముడని చూడాలని ఎందుకనుకుంటున్నారు? అని అడిగాడు ధశరధ మహారాజు. ఇక్కడ దశరధ మహారాజు రాజ్యమేలాలనే కోరికతో కాక, తన ప్రజలు సామంతరాజులు శ్రీరాముని పొగుడుతుంటే ఆ పుత్రోత్సాహానికి పొంగిపోవాలాని ప్రశ్నించాడు. అప్పుడు సభికులు, సామంతరాజులు శ్రీరాముని గుణగణాలను చెప్పసాగారు.

When the earth is being ruled righteously by me why indeed you intend to see my son as prince regent? Here, king Dasaratha’s intention is not to rule further, but just to enjoy people praising his son. Then people present in the adobe of Dasaratha started praising rama as why they want to see him as their king.

మృదుశ్చ స్థిరచిత్తశ్చ సదా భవ్యోనసూయకః.
ప్రియవాదీ చ భూతానాం సత్యవాదీ చ రాఘావః

मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः
प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः

శ్రీరాముడు, మృదుస్వభావి, స్థిరమైన మనస్సు కలవాడు కనుక ప్రజల సమస్యలను అర్ధం చేసుకుంటాడు,ప్రజల చిన్నచిన్న దోషాలను దయతో మన్నిస్తాడు ఎప్పుడూ భవ్యం అంటే ఉన్నతంగా ఆలోచిస్తాడు, అసూయలేనివాడు, సత్యవాది కనుక ధర్మం, ప్రజా సంక్షేమం కోసం మాత్రమే పని చేస్తాడు.

Rama is soft-spoken, steadfast, always serene, truthful and free from envy. He is pleasing to all beings. He serves those elderly brahmins versed in many lores. With these virtues his incomparable glory, fame and splendour have steadily grown.

కథఞ్చిదుపకారేణ కృతేనైకేన తుష్యతి.
న స్మరత్యపకారాణాం శతమప్యాత్మవత్తయా

कथं चिदुपकारेण कृतेनेकेन तुष्यति
नस्मरत्यपकाराणाम् शतमप्यात्मवत्तया

శ్రీరాముడు ఎంతో మనో నిగ్రహం కలిగిన వాడు, అందుచేతనే ఎవ్వరి వల్లనైనా వారు అనుకోకుండా తనకు చిన్న ఉపకారం జరిగినా ఎంతో సంతృప్తి చెందిపోయి, మళ్ళీ మళ్ళీ వారిని ఆ ఉపకారాన్ని స్మరిస్తాడు, మరి తనకు అపకారం చేసినవారినో, ఒక్కటి కాదు వంద అపకారాలు తనకు చేసినా న స్మరతి అంటే మనసులో పెట్టుకోడు.

Gifted with self-restraint, Rama was pleased even with a single benefit done somehow to him, yet did not remember even a hundred offences committed by others.

దేవాసురమనుష్యాణాం సర్వాస్త్రేషు విశారదః.
సమ్యగ్విద్యావ్రతస్నాతో యథావత్సాఙ్గవేదవిత్

देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः
सम्यग्विद्याव्रतस्नातो यथावत्साङ्गवेदवित्

దేవతలు, అసురులు, మనుష్యలలో కెల్లా అన్నీ శాస్త్రాలనూ, వేదవేదాంగాలనూ క్షుణ్ణంగా చదివిన విశారదుడు, కనుక ఎవరికి ఎటువంటి న్యాయం చేయాలో బాగాతెలిసినవాడు.

He is an expert in wielding all kinds of weapons available to devas, asuras and men. He has achieved mastery over all sciences and has appropriately acquired knowledge of the Vedas and its ancillary sciences.

సత్యవాదీ మహేష్వాసో వృద్ధసేవీ జితేన్ద్రియః
స్మితపూర్వాభిభాషీ చ ధర్మం సర్వాత్మనా శ్రితః.

सत्यवादी महेष्वासो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः
स्मितपूर्वाभिभाषी च धर्मं सर्वात्मना श्रितः

సత్యవాక్ పరిపాలకుడు, ధనుర్విద్యాకోవిదుడు, పెద్దలకు సేవచేసేవాడు, ఇంద్రియాలను జాయించినవాడు, చిరునవ్వుతో ముందుగానే పలకరించేవాడూ, ధర్మాన్ని ఎల్లప్పుడూ తన ఆత్మవలె చూసుకుని రక్షించేవాడు.

He is one who speaks the truth. He is a great archer, one who has conquered his senses and serves the aged. He speaks with a smile and protects dharma with all his heart.

వ్యసనేషు మనుష్యాణాం భృశం భవతి దుఃఖితః
ఉత్సవేషు చ సర్వేషు పితేవ పరితుష్యతి

व्यसनेषु मनुष्याणां भृशं भवति दुःखितः
उत्सवेषु च सर्वेषु पितेव परितुष्यति

మనుష్యుల దుఃఖాలను తనవిగా భావించి వారితో పాటు సమంగా దుఃఖాలను అనుభవించేవాడు వారి సుఖాలలో లేదా ఉత్సవ సమయంలో తండ్రివలే ఆనందించేవాడు.

He grieves profoundly whenever people are afflicted by misfortunes and rejoices like a father on festive occasions.

పౌరాన్ స్వజనవన్నిత్యం కుశలం పరిపృచ్ఛతి

సుభ్రూరాయత తామ్రాక్ష స్సాక్షాద్విష్ణురివ స్వయమ్
రామో లోకాభిరామోయం శౌర్యవీర్యపరాక్రమైః.

पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति

सुभ्रूरायत ताम्राक्ष स्साक्षाद्विष्णुरिव स्वयम्
रामो लोकाभिरामोऽयं शौर्यवीर्यपराक्रमैः

పౌరులను, ప్రజలను తనవారిగా భావించి నిత్యమూ వాళ్ళ కుశలం మళ్ళీ మళ్ళీ అడిగితెలుసుకునే వాడు. ఎర్ర కలువల లాంటి కళ్ళున్న శ్రీరాముడు సాక్షాత్తు విష్ణు స్వరూపం, ఆ మహా విష్ణువు శౌర్య ప్రరాక్రమాలను పుణికి పుచ్చుకున్నవాడు.

He enquires about the welfare of their children, sacred rituals, wives, their servants and disciples as a father would enquire of his sons. Rama, who is the source of delight to the world, has charming eye-brows and large copper-coloured eyes. He is endowed with heroism, bravery and valour like Visnu manifested.

ప్రజాపాలనతత్త్వజ్ఞో న రాగోపహతేన్ద్రియః
శక్తస్త్రైలోక్యమప్యేకో భోక్తుం కిన్ను మహీమిమామ్.

प्रजापालनतत्त्वज्ञो न रागोपहतेन्द्रियः
शक्तस्त्रैलोक्यमप्येको भोक्तुं किन्नु महीमिमाम्

ప్రజాపాలన ఎలా చెయాలో క్షుణ్ణంగా తెలిసినవాడు, శరీర సుఖాలకు అతీతంగా జీవించగలిగినవాడూ, ముల్లోకాలనూ పరిపాలించగల దక్షత కలిగిన శ్రీరామునికి ఒక్క భూమి పరిపాలించటం కష్టమా?

He is proficient in the ways and means of ruling the people. His senses are not overpowered by passion. He alone is capable of ruling the three worlds, what to speak the earth!

నాస్య క్రోధః ప్రసాదశ్చ నిరర్థోస్తి కదాచన
హన్త్యేవ నియమాద్వధ్యానవధ్యే న చ కుప్యతి

नास्य क्रोधः प्रसादश्च निरर्थोऽस्ति कदाचन
हन्त्येव नियमाद्वध्यानवध्ये न च कुप्यति

శ్రీరాముని కోపం రాదు ఒక వేళ కోపం వస్తే అది ఎప్పుడు వ్యర్థం కాదు. దుష్ట శిక్షణ శిష్ట రక్షణ నిరంతరం పాటించేవాడు.

His anger or favour never goes in vain. He kills those who rightly deserve to be killed and flares not at those whose life is to be spared.

తేషామాయాచితం దేవ! త్వత్ప్రసాదాత్సమృద్ధ్యతామ్.
రామమిన్దీవరశ్యామం సర్వశత్రునిబర్హణమ్

పశ్యామో యౌవరాజ్యస్థం తవ రాజోత్తమాత్మజమ్.

तेषामायाचितं देव त्वत्प्रसादात्समृद्ध्यताम्

राममिन्दीवरश्यामं सर्वशत्रुनिबर्हणम्
पश्यामो यौवराज्यस्थं तव राजोत्तमात्मजम्

అందుకే, ఓ రాజా, మహా ప్రభో తేషామాయాచితం అంటే మీ చేత ఆలోచించ బడిన, మీ ప్రసాదంగా, ఇందీవర శ్యామం, నీలి కలువ వంటి రంగున్న శ్రీరాముడిని, సర్వ శత్రు వినాశకుడిని, మేమందరం యువరాజుగా చూడాలని కోరికతో ఉవ్విళ్ళూరుతున్నాము.

O Lord let the peoples’ prayer be fulfilled by your blessings. We would like to see your son Rama of the complexion of a blue-lotus and destroyer of enemies as prince regent.

అందుచేత శ్రీరాముని ఈ గుణగణాలను అలవాటు చేసుకోవటానికి అందరమూ నిరంతర కృషి చెయ్యాలి.

So, these are the qualities that everyone should strive to achieve.

Happy Srirama navami

ఆదర్శ పురుషుడి గుణగణాలు

రామాయణం ఒక గొప్ప సందేశం:— వాల్మీకి మహా ముని నారదునితో ఇలా అడిగాడు….

కోన్వస్మిన్సామ్ప్రతం లోకే గుణవాన్కశ్చ వీర్యవాన్ .ధర్మజ్ఞశ్చ కృతజ్ఞశ్చ సత్యవాక్యో దృఢవ్రత:৷৷1.1.2৷৷ 
అస్మిన్ లోకే గుణ వాన్ కః?  ఈలోకంలో చెప్పబడిన సద్గుణాలన్నీ కలిగిన వాడు, వీరు ల్లో కెల్లా వీరుడు, ధర్మజ్ఞుడు, కృతజ్ఞుడు సత్య వాక్ పరిపాలకుడు, ఈ లోకంలో వున్నాడా?
చారిత్రేణ చ కో యుక్తస్సర్వభూతేషు కో హిత: .విద్వాన్క: కస్సమర్థశ్చ కశ్చైకప్రియదర్శన: ৷৷1.1.3৷৷
అతని చరిత్రలో ఎటువంటి మచ్చ లేని వాడు, సర్వ భూతాలకూ హితం మాత్రమే చేయదలిచేవాడూ, సర్వ విద్యలూ నేర్చుకున్నవాడూ సమర్ధుడూ,మళ్ళీ మళ్లీ చూడాలనిపించే ప్రియ దర్శి ఉన్నాడా?
ఆత్మవాన్కో జితక్రోధో ద్యుతిమాన్కోనసూయక: కస్య బిభ్యతి దేవాశ్చ జాతరోషస్య సంయుగే ৷৷1.1.4৷৷ 
ఆత్మవాన్ కః? తనను తాను నిగ్రహించుకోగలిగేవాడు, క్రోధాన్ని జయించినవాడూ అసూయ లేనివాడూ, ఎవరి రోషంతో దేవతలు కూడా భయభ్రాంతులవుతారో అటువంటి వాడు ఈ భూలోకంలో వున్నాడా?
ఏతదిచ్ఛామ్యహం శ్రోతుం పరం కౌతూహలం హి మే మహర్షే త్వం సమర్థోసి జ్ఞాతుమేవంవిధం నరమ్ ৷৷1.1.5৷৷
ఇటువంటి గుణాలున్నవాడు ఈ భూలోకంలో వున్నాడా నాకు చాలా కుతూహలం గా వుంది అన్నిటా సమర్ధుడైన అటువంటి వాడి గురించి ముల్లోకాలూ చుట్టే మీకు తెలిస్తే వినాలనుంది అని వాల్మీకి నారదం పరిపపృచ్ఛ అంటే పరి పరి విధాల గుచ్చి అడిగాడు.
దానికి నారదులవారు ఇలా జవాబుచెప్పారు. జగ్రత్తగా విను నువ్వడిగిన గుణాలన్నీ కలిగిన వాడు దొరకటం అరుదు, సామాన్యమైన విషయం కాదు. కానీ అలాంటి గుణాలున్నవాడు ఈ లోకంలో ఒక్కడున్నాడు
ఇక్ష్వాకువంశప్రభవో రామో నామ జనైశ్శ్రుత: .నియతాత్మా మహావీర్యో ద్యుతిమాన్ధృతిమాన్ వశీ ৷৷1.1.8৷৷ 
నియతాత్మ అంటే శరీర మనో నిగ్రహం కలిగినవాడూ, మహా వీరుడూ, ధ్యుతిమాన్ అంటే సరైన సమయంలో సరైన నిర్ణయం తీసుకోగలిగిన శక్తి వున్నవాడూ, ధృతిమాన్ ధృతి అంటే వెగం, వెగంగా సమస్య పరిషరిచగలిగె శక్తి వున్నవాడూ, చివరగా వశీ అంతె తన మంచితనంతో అందరినీ వశపరుచుకునే వాడూ ఒకడు  వున్నాడు.
బుద్ధిమాన్నీతిమాన్వాగ్మీ శ్రీమాన్ శత్రునిబర్హణ: .విపులాంసో మహాబాహు: కమ్బుగ్రీవో మహాహను: ৷৷1.1.9৷৷
బుద్ధిమంతుడూ, నీతిమంతుడూ, వాగ్వీ అంటే వేదాలను చదువుకున్నవాడూ శ్రీమాన్ అంటే లక్ష్మీ కటాక్షంతో మంగళకరంగా వున్నవాడు, శత్రువులను నాశనం చేసేవాడూ, ఆజానుబాహుడూ, శంఖంలాంటి మెడ, గుండ్రని చెక్కిళ్ళు వున్నవాడు,
అతడే, ఇక్ష్వాకు వంశంలో ప్రభవించి రాముడనే పేరుతో ప్రజలు పిలిచుకుంటారు. శ్రీరాముడు సకల గుణాభిరాముడు, రాముని గుణాలను వర్ణించటానికి భాషకు పదాలు చాలవు అని నారదుడు జవాబు చెప్పాడు.
రామాయణం ఇతిహాసమా పురాణమా అనే ప్రశ్న పక్కన పెడితే మనకు వాల్మీకి రామాయణం ద్వారా ఒక ఆదర్శ పురుషుడి ఆవిష్కారం జరిగింది. ఒక్క రాముని గుణాలను తెలుసుకుని జీవితంలో ఆచరణలో పెడితె చాలు మన జన్మ సార్ధకం అయిపొతుంది. ఇలా రాముని గుణాలను రామయణంలో మూడు చోట్ల ఆవిష్కరించారు. సమయం వచ్చినప్పుదు మిగితా గుణాలను కూడా వివరించే ప్రయత్నం చేస్తాను.
బాపు గారి శ్రీరామరాజ్యం సినిమాలో ఇన్ని గుణాలను ఒక్క పాటలో జొన్నవిత్తుల వారు చాలా అందంగా చెప్పారు
ఒక  నాడు నారద  మహర్షుల వారిని నెనొక ప్రశ్న అడిగాను
ఎవడున్నాడీ  లొకంలొ ఇదివరకెరుగనివాడు ఎవడున్నాడీ కాలంలొ సరియగు నడవడివాడు 

నిత్యము  సత్యము పలికే వాడు, నిరతము ధర్మము నిలిపే వాడు  

చేసిన మేలు మరువని వాడు, సుర్యునివలనే  వెలిగేవాడు

యెల్లరికి చలచల్లని వాడు, యెద నిండా దయ గల వాడు

ఎవడు ఎవడు ఎవడూ?

అపుడు నారద మహర్షులవారు ఇలా సెలవిచ్చారు 

ఒకడున్నాడీ  లోకంలో ఓం కారానికి సరిజోడు 

ఇనకులమున ఈ  కాలంలో జగములు పొగిడే  మొనగాడు 

విలువలు కలిగిన విలుకాడు, పలు సుగుణాలకు చెలికాడు 

చెరగని నగవుల నెలరేడు, మాటకు నిలబడు ఇలరేడు

దశరథ తనయుడు దానవ దమనుడు జానకి రమణుడు 

అతడే శ్రీరాముడూ శ్రీ… రాముడు…