సౌఖ్యాలకు నిలయమౌ స్వర్గసీమ మనకేలా

సంఘ సాహిత్యం చదివితే వచ్ఛే స్ఫూర్తి మన దేశం మీద కలిగే ప్రేమ, ఇంక ఎవ్వరూ, ఎక్కడా కలిగించలేరేమో అన్నంతగా ఉంటుంది. శ్రీరాముడు జననీ జన్మభూమిశ్చ స్వర్గాదపి గరీయసి. అన్నాడట, అసలు అమ్మ మీద, జన్మ భూమి మీద ఎందుకంత ప్రేమ అని ఒక్క సారి ఆలోచిస్తే వొళ్ళు పులకరిచేటట్టు బోలెడు ఉదాహరణలు లభిస్తాయి. వాటికి అద్దం పుట్టినదే ఈ సాహిత్యం.

సౌఖ్యాలకు నిలయమౌ స్వర్గసీమ మనకేలా
వాత్సల్యము పంచి ఇచ్చు మాతృభూమి ఉండగా

మాతృమూర్తి, మాతృభూమి తప్ప ఇంక ఎవ్వరు అంత వాత్సల్యం పంచి ఇవ్వలేరట అందుకే రాముడు ఆలా అన్నాడు. నిజమే కదా మనకు అమ్మ దగ్గర దొరికిన ప్రేమ ఇంకెక్కడ లభిస్తుంది? ఆ ప్రేమ కోసం, సకల సౌఖ్యాలను, స్వర్గాలను కాలరాయటానికి సిద్దమే కదా.

దేవతలీ దేశాన దేహధారులౌదురట
జపతప సాధనలు చేసి జన్మరహితులౌదురట
మరల మరల మాధవుడే ఇటకు వచ్చి పోవునంట
మంచివారి బ్రోచి దుర్మతులను ద్రుంచునంట || సౌఖ్యాలకు ||

గాయంతి దేవాః కల గీతికాని
ధన్యాస్తు తే భారత భూమి భాగే
స్వర్గాపవర్గాస్పద మార్గ భూతే
భవంతి భూయః పురుషాః సురత్వాత్.

దేవతలు కూడా ఈ మాకు దేవా పదవులు వద్దు మోక్షానికి దారి చూపే భారత భూమి భాగంలో ఒక్క జన్మ కలిగించు చాలు అని వేడుకుంటారట. అలా దేవతలు ఇక్కడ పుట్టి జపతప సాధనలు చేసి మోక్షం పొందుతారట.

యదా యదాహి ధర్మస్య గ్లానిర్భవతి భారత అని కృష్ణ భగవానుడు అన్నాడు ఈ దేశంలో ధర్మానికి ఎప్పుడు లోటు కలిగినా నేను మళ్ళీ పుట్టి ధర్మాన్ని పరిరక్షిస్తాను అన్నాడు. కేవలం ధర్మ పరిరక్షణ కోసం మాత్రం కాదు, ఆ భగవానుడికి కూడా ఈ మాతృభూమి మీద వున్న మమకారం మరల మరలా ఆ మాధవుడిని ఇక్కడ పుట్టేటట్టు చేస్తుందిట.

అచ్చరల వియచ్చరల సొబగులు మాకేలా
తుంబురాది గంధర్వుల గానాలవి యేలా
కన్నతల్లి కన్నీరీ కరములతో తుడిచెదము
హృత్తంత్రులు మీటి ఆమె ఉల్లము రంజిలజేతుము || సౌఖ్యాలకు ||

ఒక వేళ మా తప్పిదాల వలన నా కన్నతల్లి కంటతడి పెట్టవలసి వస్తే, అమ్మని ఊరడించటానికి (ఆశ్చర్యం ప్రకృతి, అచ్చెరువు వికృతి) అచ్చెరువు కలిగించే వజ్ర వైడ్యూరాల సొబగులు మాకెందుకు? గానం మొట్టమొదట చేసింది తుంబురుడు, గంధర్వులు అని ప్రతీతి, అలాంటి వీనులవిందైన గానాలు కూడా మాకు అవసరం లేదు. అమ్మ కన్నీరు ఈ మా చేతులతో తుడిచేస్తాం, మా హృదయాన్నే వీణకి తీగలాగా మలచి వాటిని మీటి అమ్మ మనసు కుదుట పడేలా చేస్తాం.

చిరయశోలలాముడూ శ్రీరాముడు మనవాడే
సురగంగను భువి కొసగిన భగీరధుడు మనవాడే
ఆత్మాహుతి నొనరించిన అమరవీరులెందరో
ఆదర్శముగా నిలిచిరి ఆకసమున తారలైరి || సౌఖ్యాలకు ||

చీర యశస్సు కలిగిన రాముడు ఈ భూమి మీద పుట్టిన వాడే, అమరావాహిని అయిన, దేవగంగను భువికి రప్పించిన భగీరథుడు, ఈ గడ్డ మీద పుట్టినవాడే. ఈ దేశం కోసం ప్రాణత్యాగం చేసిని అమర వీరులు చాలా మంది మాకు ఆదర్శం గా నిలిచి వారు ఆకాశంలో తారలలాగా మారిపోయారు.

ఇంతటి గొప్ప చరిత్ర గల అమ్మ, మాతృభూమి ఉండగా, స్వర్గం మాకెందుకు….
భారతమాతకు జయం కలుగు గాక.

Advertisements

యోగులు సాగిన మార్గమిది

ఒక పాట ని కేవలం సంగీత పరంగానో లేదా కేవలం సాహిత్య పరంగానో నేర్చుకుంటే దానిలోని మాధుర్యాన్ని పూర్తిగా ఆస్వాదించనట్లే అని నా అభిప్రాయం. ఎంతో భావనాత్మకమైన ప్రేరణ పొంది గేయ రచయిత సాహిత్యాన్ని మనకి అందిస్తే,  దాన్ని మరలా మరలా మననం చేసుకోగలిగేలా సంగీతం కూర్పు చేయటం గాయకుల కృషి. అందుచేత మనం ఆ రెండింటినీ మనకు హృద్గతం చేసుకుంటే తప్ప ఆ పాటకు మనం న్యాయం చేసినట్లు  కాదు కదా. అటువంటి సంగీత సాహిత్య విలువలు మేళవించిన, నా మనసుకి ఇష్టమైన ఒక పాట ఇక్కడ పంచుకోవాలని అనిపించింది.  
పల్లవి:

యోగులు సాగిన మార్గమిది 

లోకములేలిన దుర్గమిది

శాశ్వత శాంతుల స్వర్గమిది

భగవాధ్వజ ఛాయలలో మాయని భరతావని దిగ్విజయమిది.
“జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుః ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ” అంటాడు భగవత్గీత లో కృష్ణ భగవానుడు, అంటే పుట్టినవానికి మరణం తప్పదు; మరణించవానికి పుట్టుక తప్పదు అని భావం. ఈ ప్రపంచంలో ఏదీ చావుపుట్టుకలకు అతీతం కాదు. కానీ మన సనాతన భారతీయ సంస్కృతి గొప్పతనం ఏమిటంటే అది అజరామరం అంటే ఎప్పుడు పుట్టిందో ఎవ్వరికీ తెలియదు, అందుకని దానికి అంతం కూడా లేదు. ఈ విషయాన్ని గ్రహించిన మన పూర్వీకులు, యోగులు ఈ సనాతన సంస్కృతిని అవలంబించి మనకు అందించారు. సనాతనం కనుక, మన సంస్కృతి వంటపెట్టుకున్న జ్ఞానానికి పరిధులు లేవు, తద్వారా మన సంస్కృతి, లోకానికి జ్ఞాన భిక్ష పెట్టిన ప్రదేశం అదే లోకములేలిన దుర్గం అంటే. లోకాలని ఏలటం అంత సులువైన విషయం కాదు కదా, చాలా మారణహోమం జరగకుండా ఒక్కడు రాజు కాలేడు, కానీ సనాతన సంస్కృతి శాంతి మార్గం లో మాత్రంమే లోకాలను వశం చేసుకుంది. శాంతి ఎక్కడ ఉంటే అక్కడే స్వర్గం కదా. ఇంత గొప్ప ఈశ్వరీకార్యం కేవలం భగవాధ్వజ ఛాయలలో అంటే శాంతి, త్యాగ మనే నీడలో మన అమ్మ భరతమాత పొందిన దిగ్విజయం కాక మరేమిటి.
చరణం-1:

రాయకి రప్పకి చెట్టుకి చేమకి చరాచారమ్ములకన్నిటికి

నతమస్తకమౌ నతులు సలపు పరమోన్నతమౌ ఘన సంస్కృతిది

వినయము విద్యాభూషణములు కల విమల మనస్కుల వీడు ఇది 

దురహంకారము దరి చేరని మహనీయ జీవనుల మార్గమిది || యోగులు ||
ఈ సంస్కృతి గొప్పతనం ఈ చరణం లో ఆవిష్కరించారు, సకల చరాచరాలన్నిటికి సమానమైన ఈశ్వరీ శక్తి వుంది అని ప్రగాఢంగా (నతమస్తకం అంటే మన మెదడులోని లోతైన పొరలకు కూడా తెలుసు అని) అర్థం చేసుకున్న గొప్ప జీవన శైలి మనది, అందుకని రాయికి, రప్పకి, చెట్టుకి అన్నిటికి మనం నతులు (నమస్కారాలు) సలుపే, ప్రకృతి ఆరాధకులు వున్న సంస్కృతి ఇది. పరమోన్నతమౌ ఘన సంస్కృతిది ఇదొక అద్భుతమైన ప్రయోగం మనం చాలా చాలా చాలా పెద్దది అని చెబుతూ ఉంటాం అలాగే ఉన్నతం అంటే గొప్పది, పరమ ఉన్నతం అంటే ఇంకా గొప్పది, ఘనమైనది అంటే గొప్పది. ఒక్కమాటలో గొప్పది అని చెప్పలేక ఇన్ని ఉపమానాలు వాడారు. 

గొప్పతనం ఎక్కడ వున్నా అక్కడ కాస్త గర్వం పెరుగుతూ ఉంటుంది, తద్వారా మూర్ఖత్వం తద్వారా అహం ఇలాంటి అవగుణాలు పెరుగుతాయి. కానీ సనాతన ధర్మంలో ఇలాంటి అవలక్షణాలకు తావు లేకుండా ఎంత చదివితే అంత వినయంగా ఉండాలి అని అడుగడుగునా మనకు నేర్పి పెట్టేసారు  అందువల్ల అహంకారం అనేదే దరిచేరకుండా జీవించిన,  (మలం అంటే కుళ్ళు విమలం అంటే కుళ్ళు లేనిది అని) విమలమైన మహనీయుల అవలంబించిన మార్గం సనాతన ధర్మం.
చరణం-2:

సరళ జీవనము విరల చింతనము అవిరళ సరళి గణించినది 

ఆద్యంతములకు అటు నిటు నిలిచి ఆనందము పరికించినది

గీతా జ్యోతిని ఒసగి చేతముల చేయూతగా నడిపించినది 

అజ్ఞానమునకు అందని ద్రష్టలు కాంచిన కాంచన స్వప్నమిది || యోగులు ||
సరళమైన జీవనశైలి అంటే ఏ విధమైన హంగులు ఆర్భాటాలకు అలవాటు పడుకుండా నిరంతరం త్యాగం, ప్రేమ, అనురాగం తో నిండిన స్థితి. విరళం అంటే విశాలం, చూడటానికి చిన్న గుడిసెలో వున్నా ఆలోచనా పద్దతి వసుధైక కుటుంబకం అంత గొప్పది అదే విరళ చింతనం అంటే, మనిషిగానే పుట్టి మనిషిగానే పెరిగి మహిత చరితను గడించవచ్చు అని ఆ పరంధాముడే రాముడై జీవించిన గొప్ప మార్గం మనది. ఇక్కడ మొదలు తుది లేదా గెలుపు ఓటమి ల మీద కన్నా చేసే కార్యంలో ఆనందాన్ని ఆశ్వాదించటం మనకు నేర్పుతారు. “కర్మణ్యేవ అధికారస్తే  మా ఫలేషు కదాచన” అంటే అదే… మన జ్ఞానాన్ని పది మందికి పంచి పెట్టే ఈ ఈశ్వరీ కార్యంలో గెలుపు ఓటముల కన్నా ప్రతిఫలాపేక్ష కన్నా పనిలో ఆనందం ఆశ్వాదించగలిగే గొప్ప పద్ధతి. ద్రష్ట  అంటే జ్ఞాని అని అర్థం, అజ్ఞానానికి తావు ఇవ్వని గొప్ప ద్రష్టలు ఈ సంస్కృతి గొప్పతనాన్ని గుర్తించి ఆ బంగారు స్వప్నాన్ని మనకు ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా అందిచారు. 
కాలుడు రేపిన చీకటి ధూళి రక్కసి మూకల కర్కశ కేళి 

విసరిన వికృత విష వలయమ్మున విస్మృతి పొందిన విభవమిది 

పండిన పాపము పండగ కేశవుడవతరించు సంకేతమిది 

హాలహలమును అరాయించుకొను అమృత హృదయుల స్వర్గమిది || యోగులు ||
ఎక్కడ జ్ఞానం, సంపద, ఆనందమూ వుంటాయో దాని మీద రాక్షసమూకల  కళ్ళుపడతాయి ఆ రక్కసులకి అర్థం కాని, అర్థం చేసుకోలేని మన సంస్కృతి మీద నిరంతరం వారు చేసిన దాడుల వలన మన సంస్కృతి గొప్పతనాన్ని ,వైభవాన్ని మనమే మరచిపోయేలా చేస్తుంది. అటువంటి చీకటి క్షణాలలో కేశవుడే అవతరించి సంస్కృతిని కాపాడతాడు “యదా యదా హి ధర్మస్య  గ్లానిర్భవతి భారత అభ్యత్థానమధర్మస్య  తదాత్మానం శృజామ్యహం” అంటే అదే. కేశవుడే స్వయంగా పరిరక్షణ చేసే ఈ ధర్మానికి అంతు ఎందుకు వుంటుంది? లోక కళ్యాణం కోసం హాలాహలాన్ని  కూడా అరాయించు కోగల శక్తి వున్న అమృత హృదయం కలిగిన స్వర్గం మన సనాతన ధర్మం సంస్కృతి. అందుచేత మనం కూడా ఈ సంస్కృతి గొప్పతనాన్ని గుర్తించి దానిలో తరిద్దాం.

ఆశ:Greed

आशानाम मनुष्यानां काचिदाश्चर्य शृंखला
यावदबध्धो प्रधावन्ति मुक्ता तिष्टन्ति पंगुवतु

ఆశా నామ మనుష్యానాం కాచిదాశ్చర్య శృంఖలా

యావత్ బద్ధో ప్రధావంతి ముక్తా తిష్టంతి పంగువతు

The poet here says that for people greed/desire is like a surprising chain. Many would agree if the greed is called a chain but what is surprising in it? 

if someone is tied with this surprising chain he/she runs continuously across the world to fulfill their greed/desire. But if released from that chain those sit like a handicapped or yogi. The wit here is if someone is tied he can not move but in this case the chain of greed makes him run.

ఆశ గురించి చమత్కారంగా వర్ణించిన పద్యం ఇది. 

ఆశ మనిషికి ఒక ఆశ్చర్యకరమైన సంకెల వంటిదిట. ఆశ సంకెల అంటే కాదనేవారుండరు. కానీ అందులో ఆశ్చర్యం పొందటానికి ఏముంది???  సంకెళ్ళతో బంధించేది దోషి పారి పోకుండా ఒకచోట కట్టిపడేయటానికి. కానీ ఆశా సంకెళ్ళతో బంధీగా వున్న వాడు ప్రధావంతీ అంటే పరిగెడుతూనే వుంటాడట. ఎందుకు పరిగెడతాడు? తన కోరికలు ఆశలు తీర్చుకోవడానికి ప్రపంచం అంతా తిరుగు తాడు. అదే ఆశా బంధవిముక్తుడు తిష్టంతి అంటే ఒక మూల చతికిలపడి కూర్చుంటాడట. అదీ ఎలాగ అంటే పంగువతు, కుంటివాడిలా కూర్చుండిపోతాడట.  ఎంత అద్భుతమైన భావం ఎంత అందంగా చమత్కారంగా వర్ణించాడో కవి.

గుణవంతుడిని అవహేళన చేస్తే!!!: If a good person is provoked!!!

कुपितोऽपि गुणायैव गुणवान् भवति ध्रुवम्।
स्वभावमधुरं क्षीरं क्वथितं हि रसोत्तरम्॥
కుపితోపి గుణాయేవ గుణవాన్ భవతి ధృవమ్

స్వభావ మధురం క్షీరం క్వథితం హి రసోత్తరమ్

A man possessing good qualities surely serves only a good cause even when he gets angry or provoked; Milk which is subhashita by nature becomes all the more tasty when it is boiled. So if someone provokes us the anger or feeling giving him a befitting reply, control that momentary anger and use it for our own development instead of taking revenge.

ఎలా అయితే సహజ సిధ్ధంగా మధురమైన రుచిగల పాలని వేడి చేస్తే ఇంకా పౌష్ఠికమైన పెరుగు, వెన్న , నెయ్యి వస్తాయో… అలాగే గుణవంతుడిని ఎన్ని రకాలుగా కుపిత అంటే ప్రేరేపించినా గుణవంతుడిగానే వుంటాడు సమాజ శ్రేయస్సు కోసమే జీవిస్తాడు. పైగా అతని సద్గణాలు మరింత కొత్త మెరుగులు దిద్దుకుని ఆదర్శమైన  వ్యక్తి గా తయారవుతాడు. అందువల్ల ఏవరైనా మనలను ప్రేరేపించినా, అవహేళన చేసినా దానివలన మనకు కలిగిన క్షణికమైన క్రోధాన్ని  మన ఉన్నతికి  తోడ్పడేలా చూసుకోవాలి కానీ ప్రతీకారం కోసం ఆలోచించకూడదు.

వాక్పటిమ

కోట్లకు పడగలెత్తిన ఒక మహాకవి తన దాన ధర్మాలతో ఆస్తి మొత్తం కోల్పోయి భిక్షగాడిగా మారపోయాడు. ఒక మహారాజు ఆ కవిని గమనించి గుర్తు పట్టి మీకీ గతి ఎలా పట్టింది అని అడిగితే, చమత్కారంగా అర్జునుడు పరమశివుడిని తన గాండీవంతో తలమీద కొట్టినప్పుడు నాచేతికి ఈ భిక్షపాత్ర వచ్చింది అన్నాడట. రాజుగారు వాపోయి మళ్లీ చెప్పుమని అడిగారు.

గాండీవ దండ తాడితుని కాలగళుని గమనించి
నెత్తిపైనుండిన గంగ భీతిని మహోధధి చేరెను
చందురుడాకశమండగ గోరె వాసుకి ధరాశ్రయుడయ్యె
జగత్పతిత్వము ఉధ్ధండత నిను చేరెడి, ధాత కపాలము నను చేరెడిన్

గాండీవంతో తలమీద కొట్టినప్పుడు కాలగళుని (పరమశివుని) శరీరంలో చాలామార్పులు జరిగాయట
తలమీద గంగ భయంతో మహోధధి అంటే సముద్రం చేరి పోయింది, చంద్రుడు ఆకాశాన్ని అండగా కోరాడు మెడలో వాసుకి భూమిమీద కలుగు లో దాకుంది. జగత్పతిత్వం రాజసం నిను చేరింది, మిగిలిన ధాత కపాలం అంటే బ్రహ్మ కపాలం భిక్షాపాత్ర నను చేరింది. అని ఛలోక్తిగా చెప్పాడట.

గరగరికెల వేంకటపతి

భాగ్యనగరంలో వున్న మా సహోదరుడి ఇంటి దగ్గర వున్న వేంకటేశ్వరస్వామి వారి గుడిలో స్వామివారికి బ్రహ్మోత్సవాలు జరుపుకుంటున్నారు. ఆ ఉత్సవాలు చూసేసరికి ఒక అన్నమయ్య కీర్తన రాసుకోవాలనిపించింది.  కళా తపస్వి విశ్వనాధ్ గారి దర్శకత్వంలో వచ్చిన శుభలేఖ అనే చలనచిత్రం చాలామంది చూసే వుంటారు.  అందులో అన్నమయ్య శృంగారకీర్తన ఒకటి వుంటుంది. దాని అంతర్జాల లంకె ఇక్కడ వుంచుతున్నాను.
ఎప్పటినుంచో ఈ పాట కొన్ని వందలసార్లు విని, చూసి వున్నా దాని భావంమీద పెద్దగా దృష్టి సారించలేదు, సారించినా భావం నా మట్టి బుఱ్ఱకి అందలేదు. ఇన్నాళ్ళకు స్వామివారు దయతలచినట్లున్నారు, ఆ భావం అంతా కళ్ళకు కట్టినట్టు అనిపించింది.
పల్లవి
నెయ్యములల్లో నేరేళ్ళో
వొయ్యన వూరెడి వువ్విళ్ళో
అలమేలుమంగా-శ్రీనివాసుల నెయ్యములు (ప్రేమలు, ప్రణయ కలాపాలు) అల్లనేరేడుపళ్ళలా తీయగావుంటాయని అన్నమయ్య గారి భావన, వారి శృంగారం తలుచుకుంటేనే ఉవ్వుళ్ళు ఊరుతుందట.
చరణాలు
పలచని చెమటల బాహుమూలముల-
చెలమలలోనాఁ జెలువములే
థళథళమను ముత్యపుఁ జెఱగు సురటి
దులిపేటి నీళ్ళతుంపిళ్ళో
విరహంతో వేచియున్న అమ్మవారి మేను చెమరించింది. అమె బాహుమూలలు అంటే చంకలు చెమరుస్తున్నాయట పలుచని చెమటలు కారిపోతున్నాయి. చెమటల ఊటలనిండిన ఆమె బాహుమూలములు కొలనులవలే అందంగా ఉన్నాయి.  ముత్యాలు పొదిగిన చెంగుతో ఉన్న చీర కట్టుకుని ఉన్న అమ్మవారు, తన విరహతాపం తడ్డుకోలేక ఆ చీరచెంగుని తీసి విసనకర్రలా పట్టుకుని విసురుకుంది. చెంగులోని ముత్యాలు తళతళ మెరుస్తున్నాయి. విసిరిన జోరుకి చెమట చుక్కలు చిరుజల్లుల్లా రాలుతున్నాయి.
తొటతొటఁ గన్నులఁ దొరిగేటి నీళ్ళ
చిటి పొటి యలుకల చిరునగవే
వటఫలంబు నీ వన్నెల మోవికి
గుటుకలలోనా గుక్కిళ్ళో
ఇంతలోనే స్వామి వారు వచ్చారు, ఆ ఆనందంలో అమ్మవారి కన్నులు అదరటం మొదలు పెట్టాయి, వారి రాకను ఆనందిస్తున్న తన్మయత్వంలో ఆమె కన్నులనుండి బాష్పాలు రాలాయి. ఇంతకు మునుపు అమ్మవారు అనుభవించిన విరహం గుర్తుకు వచ్చి చిలిపి అలకలలు నటిస్తూ, పెదవుల్లో చిరునవ్వులు చిందిస్తూ ఉంది. కాస్త విరహం, కాస్త సిగ్గు కలిపి మర్రిపళ్ళలా ఎర్రగా అమ్మవారి వున్న అధరాలు, ఆ అధరామృతం పంచే ఆ పెదవులు స్వామివారిని గుటకలు వేయిస్తున్నాయి. 
గరగరికల వేంకటపతి కౌఁగిట
పరిమళములలో బచ్చనలే
మరునివింటి కమ్మనియంప విరుల-
గురితాఁకులినుప గుగ్గిళ్ళో
అలంకార ప్రియుడైన స్వామివారు గరగరికెలతో నానావిధ పరిమళములతో వున్న శ్రీవేంకటేశుడి కౌగిలిలో ఒదిగిపోయింది శ్రీమహాలక్ష్మి.  అమ్మవారి ఆ విరహతాపాన్ని చల్లార్చగలిగేది, కేవలం స్వామివారి బిగి కౌగిలేకదా, ఆ తాపవేళలో మన్మథుడు తన చెరకు విల్లునుండి వారి మీదకి పువ్వుల బాణాలు కూడా ఇనపగుగ్గిళ్ళులా అనిపించాయట. ఇనుపగుగ్గిళ్ళులా ఎందుకు? అన్న సందేహం కలగచ్చు.  వారి రస క్రీడలో ఒకరి మేను మీద ఒకరు చేసుకున్న గాయాలటువంటివి మరి. ఇంకా చిత్రమేమిటంటే ఆ అంపవిరుల గాయాలుకూడా వారిరువురికీ కమ్మగా రుచిస్తున్నాయట.
కొన్ని పదాలకు అర్థాలు :
నెయ్యము = స్నేహము, ప్రియము
అల్లోనేరేళ్ళో = అల్లనేరేడు పండు, స్త్రీలుపాడే పాట (జానపదం)
ఒయ్యన = తిన్నగ, మెల్లగ
ఉవ్విళ్ళూ = తపనలు, తహతహలు
పలచని చెమట = లేత చెమట, సన్నని చెమట
బాహుమూలములు = చంకలు, కక్షములు
చెలమలు = గుంటలు,  కొలనులు, పల్లము
చెలువము = అందము, సౌందర్యము
ముత్యపు = ముత్యాల
చెఱగు = చెంగు, చీర కొంగు, పైట
సురటి = విసనకఱ్ఱ
దులుపేటి = దులుపుతున్న
నీళ్ళ తుంపిళ్ళో = తుంపరలు, వాన చినుకులు
తొటతొట కన్నుల తొరిగేటి నీళ్ళు = అదురుతున్న కళ్ళనుండి రాలేటి కన్నీరు
తొరిగేటి = రాలేటి
చిటిపొటి యలుకలు = చిన్న చిన్న గొడవలు, చిలిపితగాదా, అల్పమైన , 
చిరునగవే = చిరునవ్వులే
వటఫలంబు = మర్రిపండు
వన్నెల = సొభగు
మోవి = పెదవి
గుక్కిళ్ళు = గుటక మింగు శబ్ధము
గరగరికల = సింగారమైన, అలంకారములుగల
బచ్చనలు = కలయికలు, కూటములు, ఒదిగిపోవడము
మరునివింటి = మన్మథుడి చెరకు విల్లు
కమ్మని = కమ్మనైన
అంప విరులు = పువ్వుల బాణాలు
గురి = లక్ష్యం
తాకు = తాకేటి
గుగ్గిళ్ళు = ఉడకబెట్టిన శనగలు

ఛత్రపతి

ఛత్రపతి సినెమా చూసే వుంటారు, దానిలో పాటకి అర్ధం అద్భుతంగా వుంటుంది. నాకర్ధమయినంత వరకూ ఇక్కడ రాసుకుంటున్నాను

అగ్ని స్ఖలన సందగ్ధ రిపు వర్గ ప్రళయ రధ ఛత్రపతి
మధ్యందిన సముధ్యత్కిరణ విద్యుత్ద్యుమని ఖని ఛత్రపతి
తజ్జం తజ్జను తధిం ధిరన ధిం ధిం తకిట నట ఛత్రపతి
ఉర్వీ వలయ సంభావ్య వర స్వచ్చంద గుణధి

కుంభీ నిగర కుంభస్థ గురు కుంభి వలయ పతి ఛత్రపతి
ఝంఝా పవన గర్వాపహర వింధ్యాద్రి సమ-ధ్రుతి ఛత్రపతి
చండ ప్రభల దోర్ధండ జిత దోర్దండ భట తటి ఛత్రపతి
శత్రుప్రబల విచ్ఛేదకర భీమార్జున ప్రతి

ధిగ్ ధిగ్ విజయ ఢంకా నినద ఘంటారవ తుషిత ఛత్రపతి
సంఘ స్వజన విద్రొహి గణ విధ్వంస వ్రత మతి ఛత్రపతి
ఆర్త త్రాన దుష్తధ్యుమ్న క్షాత్ర స్పూర్తి ధిధితి
భీమక్ష్మా పతి ….శిక్షా స్ఫుర్తి స్థపతి!!

తన శత్రుసమూహమును (రిపువర్గ) తన అగ్నివల్ల (అగ్నిస్ఖలన) దహించివేసేవాడు (సందగ్ధ), ప్రళయమనే కాల రథానికి అధిపతి ఛత్రపతి.
(మధ్యందిన) మిట్ట మధ్యాహ్నపు (సమ్ ఉద్యత్) ప్రకాశవంతమైన కిరణములతో (విద్యుత్ద్యుమణి) సూర్యులకు  నిలయం (ఖని).
తఝ్ఝణుతఝణు-తద్ధింధిరన-ధీంధీంతకిట అనే జతులకు తగిన నాట్యమాడే నటధీరుడు. నటరాజుగా.

భూగోళంలోని (ఉర్వీ-భూమి, వలయ-గోళం) గౌరవించదగినవారిలో (సంభావ్య) గొప్పవాడు (వర). స్వేచ్ఛాయుతమైన (స్వచ్చంద) గుణములకు ఆలవాలం (గుణధీ).

శ్రేష్ఠమైన (నిగర) ఏనుగు (కుంభీ) కుంభస్థలం (కుంభ) పైనున్న (స్థ) గురువు, అటువంటి ఏనుగుల వలయానికి (సమూహానికి) పతి నాయకుడు.

ఝంఝా పవన, వేగంగా వీచే గాలుల గర్వాన్ని అణచగల (గర్వాపహారి) వింధ్య పర్వతాలతో సమానమైన కాంతి (ద్యుతి) కలిగినవాడు. .

భయంకరమైన (చండ) ప్రత్యేకమైన (ప్ర) బలవంతమైన చేతికర్రచే (దోర్దండ) జయింపబడిన (జిత) దండధారులైన భటులకు రాజు. అంటే శత్రువులను జయించగల దండధారులైన భటులకు రాజు.

ప్రత్యేక (ప్ర) బలాన్వితులైన శత్రువులను రూపుమాపడంలో (విచ్ఛేదకర) భీమార్జునులతో పోలిక (ప్రతి) కలవాడు.

అన్ని దిక్కులలో విజయభేరుల (విజయ ఢంకానినద, ఘంటారవ) మ్రోతలచే ఉప్పొంగేవాడు (తుషిత-తృప్తి).

సంఘానికి, తనవారికి విశేషమైన ద్రోహం చేసే సమూహాలను ధ్వంసంచేయడమనే మతమునందు నిలచిన మనస్సుకలవాడు.

ఆర్తులకు రక్షకుడు. దృష్టద్యుమ్నుడి లాగానే క్షత్రియ పరాక్రమ కిరణాలు (దీధితి) ప్రసరింపజేయగలవాడు. ధీమంతులకీ భూమికీ (క్ష్మా) నాయకుడు. శిక్షాస్మృతిని అమలుపరిచే అధినాయకుడు (స్థ-ఉన్న).