Downfall

ध्यायतो विषयान् पुंसः संगस्तेषूपजायते ।
संगात् सञ्जायते कामः कामात् क्रोधोभिजायते ॥ 2.62

क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात् स्मृतिविभ्रमः ।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात् प्रणश्यति ॥ 2.63

ధ్యాయతో విషయాన్ పుంసః సంగస్తేషూపజాయతే
సంగాత్ సంజాయతే కామః కామాత్ క్రోధోభిజాయతే||

క్రోధాద్భవతి సమ్మోహః సమ్మోహాత్ స్మృతివిభ్రమః
స్మృతిభ్రంశాద్బుద్ధినాశో బుద్ధినాశాత్ ప్రణశ్యతి ||

These verses are from Bhagavatgeeta

The Slippery Steps for Man’s Doomsday
Step 1 – Incessent negative (wrong) thoughts about the sensual pleasures – lead to
Step 2 – Growing mental anxiety to fulfil them – this leads to
Step 3 – Perpetualtion of desires and craving for them – when unfulfilled they beget
Step 4 – Anger (never our desires will be fully satisfied) – this is dangerous and leads to
Step 5 – Delusion (that we are right – loose control on our actions & words) – this leads to
Step 6 – Loss of perception of the end results of our desire prompted actions- it causes
Step 7 – Crash of discriminative ability (or wisdom) – Devoid of this, sure we end up in
Step 8 – Doomsday and Perish

Take a close look at these seven steps which cause our total downfall. The idea here is, each step leads to incresaingly complex next stage. If we act and interrupt this chain of events, we can save ourselves or else we perish. It becomes complex to interrupt in the later steps and we should arrest this in the early part of this flow of events; Best done at the first step of incessant negative thoughts related to sensual pleasures. Srikrishna bhagavan has carefully constructed this flow chart for us, to apply in our lives.  Many people trash bhagavatgeeta saying it as a religious book, so what. religious books doesn’t give such beautiful knowledge? or if such knowledge in a religious book one cannot follow??

మానవ పతనానికి కారణాలు చెప్పే ఈ శ్లోకాలు భగవత్గీత లోనివి.
మొదట పంచేంద్రియాలు క్షణికానందం కొరకు మనసును తప్పు దారి పట్టిస్తాయి. అవి తీరటంకోసం కోరిక అత్యాశ ( కామం) పెరుగుతుంది. కామాత్ క్రోధాభిజాయితే అంటే ఆకోరికలు తీరకపోతే ఆసూయ ద్వేషాలు క్రోధంగా మారతాయి.
క్రోధాత్ సమ్మోహనా… అంటే ఆకలిగిన కోపం మోహంగా మారి, సమ్మోహనాత్ స్మృతి భ్రంశ మన వచక్షణా ఙానం దెబ్బ తీస్తుంది మనం చేస్తున్నది మంచే అనిపిస్తుంది. స్మృతి భ్రంశాత్ బుద్ధి నాశో, వయస్సు వచ్చి ఙానం లేని వాడు పిచ్చివాడుతో సమానం. బుద్ధి నాశాత్ ప్రణశ్యతి బుద్ధి నాశనం అయ్యా కా పూర్తిగా నాశనం అయి పోతారు అంతరించిపోతారు.

ఒక విషయం గమనించండి ఇక్కడ ప్రతి దశ మరొక్క కొత్త దశకి దారితీస్తుంది. మన ప్రయత్న పూర్వకంగా కృషి చేసి ఈ ఘటనల క్రమానికి అంతరాయం కల్పించకపోతే మనమే అంతరించిపోతాము. మరొక్క విషయం ఏమిటంటే దశ పెరుగుతున్నకొలదీ ఈ ఘటనా క్రమానికి అంతరాయం కలిగించడం కష్ట సాధ్యం అవుతుంది. మొదటి దశలోనే మన ప్రయత్నం బలంగా వుండాలి. ఋషులు వేదవ్యాసులవారు మనకి ఈ ఘటనా క్రమం చక్కగా తెలియ చేసారు. ఆదర్శమైన జీవితాన్ని గడపటానికి ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకొవాలో తెలియచేస్తుంది ఈ శ్లోకం. చాలా మంది భగవత్గీత ఒక మత గ్రంధం అని దాన్ని కొట్టి పడేసేతున్నారు, ఏం మత గ్రంధాల్లో ఇలాంటి మంచి మాటలు ఉండవా? ఉంటే నేర్చుకోకూడదా??

 

Amar Jonmo bhumi

During my M.Tech days at IIT-Madras to sing on the independence day celebration, I learnt this song. That time like many I also did concentrate only on the tuning part of the song as I don’t know bengali. After a while later a little research on this song made me fall in love with the song once again but this time on the lyrics, and it even made me fall in love with the language. As I said I don’t know bengali, so my understanding of this song is based on the general and common words of indo-Aryan languages (specially derived from sanskrit). Once I got the understanding of the song I felt beauty and proud feeling of my nation. Little more deeper thought made me realize why vandemataram became a national level movement for freedom struggle. such is the power of lyrics and inspiration of great motherland. Since I don’t know bengali, I am just trying to write the meaning of song based on the linguistic commonality in the lyrics as understand.

Dhana dhanya pushpa bhara, aamader ei bashundhara.
Taahar maajhey aachey desh ek, shokol dhesher”Dhana dhanya pushpa bhora, aamader ei bashundhara.”
shera –
O shey je shopno diye toiri, shey je smriti diye ghera!
Emon deshti kothao khunjey pabey nako tumi –
Shokol desher raani shey je, aamar jonmobhumi!
Shey je aamar jonmobhumi! Shey je aamar jonmobhumi!

Chandra shurjo groho taara, kothay ujol emon dhaara?
Kothay emon khaley toreet, emon kalo meghey?
O taar paakhir daakey ghumiye pori, paakhir daakey jegey! ||Emon deshti||

Ato snigdha nadi kaahar? Kothaay emon dhumro paahar?
Kothay emon haritkshetra aakashtoley meshey?
Emon dhaaner opor dheu khele jay baatash kahaar deshey? ||Emon deshti||

Pushpey pushpey bhora shakhi; kunjey kunjey gaahey paakhi;
Gunjariyaa aashey ari, punjey punjey dheye –
Tara phuler upor ghumiye porey phuler madhu kheye! ||Emon deshti||

Bhai-er maa-er ato sneho kothay geley pabey keha?
O maa! Tomar charanduti bakkhey aamar dhori –
Aamar ei deshetei jonmo, jeno ei deshetei mori! ||Emon deshti||
———————————————————————————
Stanza-1
Dhana( money or welth) dhanya (rice or paddy) in sanskrit dhanya means grains (rice grains), pushpa (flower) bhora (filled with hindi: bhara) aamader ei (this is ours) bashundhra ( in sanskrit vasundhara) vasudhaarayati iti vasundhara meaning that in which wealth is inherited.

In the middle of this vasundhara (taahar) aachey (there is, in sanskrit aasti) desh ek (one country) shokol (in sanskrit sakala meaning all) desher (countries) sheraSun, moon, planets, and stars aglow, (the best)..
This country is made of dreams (shopno, sanskrit svapna) and memories (smriti same in sanskrit)
such deshti (country) you (tumi hindi tumhe) khunje (hindi khoj search) will not get (pabe hindi paana meaning to get) Such country you will not get anywhere. (sanskrit sakala) queen of all countires aamar (hindi hamara) janmabhumi.

Stanza-2:
where the land (Dhaara same as sanskrit) which is being lightend (ujol sanskrit ujvala meaning prakash) by sun, moon, planets and stars.

Kothay emon khaley toreet, emon kalo meghey?
kalo meghey meaning black clouds (in sanskrit kala megha) toreet meaning lightning (in sanskrit tadit) where in the black clouds a beatiful lightning will keep playing

Where in the call birds (paakhir sanskrit pakshi) we go to sleep and in the call of birds we wakeup (jegey, hindi jaaagana, sanskrit jaagRt)

Stanza-3
where you get such pure (snigdha, same as sanskrit) rivers (nadi same as sanskrit) where you get such mountains (pahaar, hindi pahaad) covered with smoke (dhumro hindi dhUmra) like clouds.
Where can you get such green fields (hairtkshtra, in sanskrit harita is green color and kshetra means land) as high as sky (aakaash same in sanskrit)
where rice paddy fields are playing with gusty winds and looking like sea of paddy fields.

Stanza-4
Where trees are and plants are filled with blossming flowers, and birds sing in groups.
where honey bees come in groups and enjoy the nector in those blossming flowers.

Stanza-5
where can you get such brotherly (bhai-er hindi bhai) motherly (maa-er hindi maa) friendship.

O mother I will hold your feet (charan same as sanskrit) close to my heart
I am born (jonmo in sanskrit janma) here and I would like to leave my last breath (die mori in sanskrit maran) here only.

————————————-
Complete meaning:
Brimming with wealth, grains, and flowers,
This earth of ours,
In which there’s a land, which ranks among the firsts.
Created in dreams, wrapped around in memories.
Nowhere will you find a nation so grand,
Queen of all, she is my motherland.

Sun, moon, planets, and stars aglow,
Where else with such a vibrant flow?
Where does lightning dance in clouds so dark and deep?
(Her) birdsong wakes me up, after lulling me to sleep.
Nowhere will you find a nation so grand,
Queen of all, she is my motherland.

Who has such cool rivers?
Where are such smoky mountains?
Where do such lush green fields meet under the sky?
Where does the wind make such waves on rice-fields and blow by?
Nowhere will you find a nation so grand,
Queen of all, she is my motherland.

The trees are decked with flowers,
Singing birds teeming bowers,
Swarms of murmuring honeybees rush by,
Drink the nectar and on blossoms, they lie.
Nowhere will you find a nation so grand,
Queen of all, she is my motherland.

Such love from brother and mother,
Where else will you discover?
O Mother, I hold your two feet to my heart.
In this land, I was Born, from here be my final Depart.
Nowhere will you find a nation so grand,
Queen of all, she is my motherland.

Here is a link to the video song sung by bhaarata ratna M.S. Subbalakshmi ji.
https://www.youtube.com/watch?v=22ACyKyOGXQ

what I understood after a little research on this song is all Indian languages have many linguistic commonalities. Visualisation of a nation in such simple and pure terms amounts to a great patriotism and nationalistic feel. This is the same reason simple and pure verses in Vande Mataram became the inspiration for freedom struggle

సౌఖ్యాలకు నిలయమౌ స్వర్గసీమ మనకేలా

సంఘ సాహిత్యం చదివితే వచ్ఛే స్ఫూర్తి మన దేశం మీద కలిగే ప్రేమ, ఇంక ఎవ్వరూ, ఎక్కడా కలిగించలేరేమో అన్నంతగా ఉంటుంది. శ్రీరాముడు జననీ జన్మభూమిశ్చ స్వర్గాదపి గరీయసి. అన్నాడట, అసలు అమ్మ మీద, జన్మ భూమి మీద ఎందుకంత ప్రేమ అని ఒక్క సారి ఆలోచిస్తే వొళ్ళు పులకరిచేటట్టు బోలెడు ఉదాహరణలు లభిస్తాయి. వాటికి అద్దం పుట్టినదే ఈ సాహిత్యం.

సౌఖ్యాలకు నిలయమౌ స్వర్గసీమ మనకేలా
వాత్సల్యము పంచి ఇచ్చు మాతృభూమి ఉండగా

మాతృమూర్తి, మాతృభూమి తప్ప ఇంక ఎవ్వరు అంత వాత్సల్యం పంచి ఇవ్వలేరట అందుకే రాముడు ఆలా అన్నాడు. నిజమే కదా మనకు అమ్మ దగ్గర దొరికిన ప్రేమ ఇంకెక్కడ లభిస్తుంది? ఆ ప్రేమ కోసం, సకల సౌఖ్యాలను, స్వర్గాలను కాలరాయటానికి సిద్దమే కదా.

దేవతలీ దేశాన దేహధారులౌదురట
జపతప సాధనలు చేసి జన్మరహితులౌదురట
మరల మరల మాధవుడే ఇటకు వచ్చి పోవునంట
మంచివారి బ్రోచి దుర్మతులను ద్రుంచునంట || సౌఖ్యాలకు ||

గాయంతి దేవాః కల గీతికాని
ధన్యాస్తు తే భారత భూమి భాగే
స్వర్గాపవర్గాస్పద మార్గ భూతే
భవంతి భూయః పురుషాః సురత్వాత్.

దేవతలు కూడా ఈ మాకు దేవా పదవులు వద్దు మోక్షానికి దారి చూపే భారత భూమి భాగంలో ఒక్క జన్మ కలిగించు చాలు అని వేడుకుంటారట. అలా దేవతలు ఇక్కడ పుట్టి జపతప సాధనలు చేసి మోక్షం పొందుతారట.

యదా యదాహి ధర్మస్య గ్లానిర్భవతి భారత అని కృష్ణ భగవానుడు అన్నాడు ఈ దేశంలో ధర్మానికి ఎప్పుడు లోటు కలిగినా నేను మళ్ళీ పుట్టి ధర్మాన్ని పరిరక్షిస్తాను అన్నాడు. కేవలం ధర్మ పరిరక్షణ కోసం మాత్రం కాదు, ఆ భగవానుడికి కూడా ఈ మాతృభూమి మీద వున్న మమకారం మరల మరలా ఆ మాధవుడిని ఇక్కడ పుట్టేటట్టు చేస్తుందిట.

అచ్చరల వియచ్చరల సొబగులు మాకేలా
తుంబురాది గంధర్వుల గానాలవి యేలా
కన్నతల్లి కన్నీరీ కరములతో తుడిచెదము
హృత్తంత్రులు మీటి ఆమె ఉల్లము రంజిలజేతుము || సౌఖ్యాలకు ||

ఒక వేళ మా తప్పిదాల వలన నా కన్నతల్లి కంటతడి పెట్టవలసి వస్తే, అమ్మని ఊరడించటానికి (ఆశ్చర్యం ప్రకృతి, అచ్చెరువు వికృతి) అచ్చెరువు కలిగించే వజ్ర వైడ్యూరాల సొబగులు మాకెందుకు? గానం మొట్టమొదట చేసింది తుంబురుడు, గంధర్వులు అని ప్రతీతి, అలాంటి వీనులవిందైన గానాలు కూడా మాకు అవసరం లేదు. అమ్మ కన్నీరు ఈ మా చేతులతో తుడిచేస్తాం, మా హృదయాన్నే వీణకి తీగలాగా మలచి వాటిని మీటి అమ్మ మనసు కుదుట పడేలా చేస్తాం.

చిరయశోలలాముడూ శ్రీరాముడు మనవాడే
సురగంగను భువి కొసగిన భగీరధుడు మనవాడే
ఆత్మాహుతి నొనరించిన అమరవీరులెందరో
ఆదర్శముగా నిలిచిరి ఆకసమున తారలైరి || సౌఖ్యాలకు ||

చీర యశస్సు కలిగిన రాముడు ఈ భూమి మీద పుట్టిన వాడే, అమరావాహిని అయిన, దేవగంగను భువికి రప్పించిన భగీరథుడు, ఈ గడ్డ మీద పుట్టినవాడే. ఈ దేశం కోసం ప్రాణత్యాగం చేసిని అమర వీరులు చాలా మంది మాకు ఆదర్శం గా నిలిచి వారు ఆకాశంలో తారలలాగా మారిపోయారు.

ఇంతటి గొప్ప చరిత్ర గల అమ్మ, మాతృభూమి ఉండగా, స్వర్గం మాకెందుకు….
భారతమాతకు జయం కలుగు గాక.

యోగులు సాగిన మార్గమిది

ఒక పాట ని కేవలం సంగీత పరంగానో లేదా కేవలం సాహిత్య పరంగానో నేర్చుకుంటే దానిలోని మాధుర్యాన్ని పూర్తిగా ఆస్వాదించనట్లే అని నా అభిప్రాయం. ఎంతో భావనాత్మకమైన ప్రేరణ పొంది గేయ రచయిత సాహిత్యాన్ని మనకి అందిస్తే,  దాన్ని మరలా మరలా మననం చేసుకోగలిగేలా సంగీతం కూర్పు చేయటం గాయకుల కృషి. అందుచేత మనం ఆ రెండింటినీ మనకు హృద్గతం చేసుకుంటే తప్ప ఆ పాటకు మనం న్యాయం చేసినట్లు  కాదు కదా. అటువంటి సంగీత సాహిత్య విలువలు మేళవించిన, నా మనసుకి ఇష్టమైన ఒక పాట ఇక్కడ పంచుకోవాలని అనిపించింది.  
పల్లవి:

యోగులు సాగిన మార్గమిది 

లోకములేలిన దుర్గమిది

శాశ్వత శాంతుల స్వర్గమిది

భగవాధ్వజ ఛాయలలో మాయని భరతావని దిగ్విజయమిది.
“జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుః ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ” అంటాడు భగవత్గీత లో కృష్ణ భగవానుడు, అంటే పుట్టినవానికి మరణం తప్పదు; మరణించవానికి పుట్టుక తప్పదు అని భావం. ఈ ప్రపంచంలో ఏదీ చావుపుట్టుకలకు అతీతం కాదు. కానీ మన సనాతన భారతీయ సంస్కృతి గొప్పతనం ఏమిటంటే అది అజరామరం అంటే ఎప్పుడు పుట్టిందో ఎవ్వరికీ తెలియదు, అందుకని దానికి అంతం కూడా లేదు. ఈ విషయాన్ని గ్రహించిన మన పూర్వీకులు, యోగులు ఈ సనాతన సంస్కృతిని అవలంబించి మనకు అందించారు. సనాతనం కనుక, మన సంస్కృతి వంటపెట్టుకున్న జ్ఞానానికి పరిధులు లేవు, తద్వారా మన సంస్కృతి, లోకానికి జ్ఞాన భిక్ష పెట్టిన ప్రదేశం అదే లోకములేలిన దుర్గం అంటే. లోకాలని ఏలటం అంత సులువైన విషయం కాదు కదా, చాలా మారణహోమం జరగకుండా ఒక్కడు రాజు కాలేడు, కానీ సనాతన సంస్కృతి శాంతి మార్గం లో మాత్రంమే లోకాలను వశం చేసుకుంది. శాంతి ఎక్కడ ఉంటే అక్కడే స్వర్గం కదా. ఇంత గొప్ప ఈశ్వరీకార్యం కేవలం భగవాధ్వజ ఛాయలలో అంటే శాంతి, త్యాగ మనే నీడలో మన అమ్మ భరతమాత పొందిన దిగ్విజయం కాక మరేమిటి.
చరణం-1:

రాయకి రప్పకి చెట్టుకి చేమకి చరాచారమ్ములకన్నిటికి

నతమస్తకమౌ నతులు సలపు పరమోన్నతమౌ ఘన సంస్కృతిది

వినయము విద్యాభూషణములు కల విమల మనస్కుల వీడు ఇది 

దురహంకారము దరి చేరని మహనీయ జీవనుల మార్గమిది || యోగులు ||
ఈ సంస్కృతి గొప్పతనం ఈ చరణం లో ఆవిష్కరించారు, సకల చరాచరాలన్నిటికి సమానమైన ఈశ్వరీ శక్తి వుంది అని ప్రగాఢంగా (నతమస్తకం అంటే మన మెదడులోని లోతైన పొరలకు కూడా తెలుసు అని) అర్థం చేసుకున్న గొప్ప జీవన శైలి మనది, అందుకని రాయికి, రప్పకి, చెట్టుకి అన్నిటికి మనం నతులు (నమస్కారాలు) సలుపే, ప్రకృతి ఆరాధకులు వున్న సంస్కృతి ఇది. పరమోన్నతమౌ ఘన సంస్కృతిది ఇదొక అద్భుతమైన ప్రయోగం మనం చాలా చాలా చాలా పెద్దది అని చెబుతూ ఉంటాం అలాగే ఉన్నతం అంటే గొప్పది, పరమ ఉన్నతం అంటే ఇంకా గొప్పది, ఘనమైనది అంటే గొప్పది. ఒక్కమాటలో గొప్పది అని చెప్పలేక ఇన్ని ఉపమానాలు వాడారు. 

గొప్పతనం ఎక్కడ వున్నా అక్కడ కాస్త గర్వం పెరుగుతూ ఉంటుంది, తద్వారా మూర్ఖత్వం తద్వారా అహం ఇలాంటి అవగుణాలు పెరుగుతాయి. కానీ సనాతన ధర్మంలో ఇలాంటి అవలక్షణాలకు తావు లేకుండా ఎంత చదివితే అంత వినయంగా ఉండాలి అని అడుగడుగునా మనకు నేర్పి పెట్టేసారు  అందువల్ల అహంకారం అనేదే దరిచేరకుండా జీవించిన,  (మలం అంటే కుళ్ళు విమలం అంటే కుళ్ళు లేనిది అని) విమలమైన మహనీయుల అవలంబించిన మార్గం సనాతన ధర్మం.
చరణం-2:

సరళ జీవనము విరల చింతనము అవిరళ సరళి గణించినది 

ఆద్యంతములకు అటు నిటు నిలిచి ఆనందము పరికించినది

గీతా జ్యోతిని ఒసగి చేతముల చేయూతగా నడిపించినది 

అజ్ఞానమునకు అందని ద్రష్టలు కాంచిన కాంచన స్వప్నమిది || యోగులు ||
సరళమైన జీవనశైలి అంటే ఏ విధమైన హంగులు ఆర్భాటాలకు అలవాటు పడుకుండా నిరంతరం త్యాగం, ప్రేమ, అనురాగం తో నిండిన స్థితి. విరళం అంటే విశాలం, చూడటానికి చిన్న గుడిసెలో వున్నా ఆలోచనా పద్దతి వసుధైక కుటుంబకం అంత గొప్పది అదే విరళ చింతనం అంటే, మనిషిగానే పుట్టి మనిషిగానే పెరిగి మహిత చరితను గడించవచ్చు అని ఆ పరంధాముడే రాముడై జీవించిన గొప్ప మార్గం మనది. ఇక్కడ మొదలు తుది లేదా గెలుపు ఓటమి ల మీద కన్నా చేసే కార్యంలో ఆనందాన్ని ఆశ్వాదించటం మనకు నేర్పుతారు. “కర్మణ్యేవ అధికారస్తే  మా ఫలేషు కదాచన” అంటే అదే… మన జ్ఞానాన్ని పది మందికి పంచి పెట్టే ఈ ఈశ్వరీ కార్యంలో గెలుపు ఓటముల కన్నా ప్రతిఫలాపేక్ష కన్నా పనిలో ఆనందం ఆశ్వాదించగలిగే గొప్ప పద్ధతి. ద్రష్ట  అంటే జ్ఞాని అని అర్థం, అజ్ఞానానికి తావు ఇవ్వని గొప్ప ద్రష్టలు ఈ సంస్కృతి గొప్పతనాన్ని గుర్తించి ఆ బంగారు స్వప్నాన్ని మనకు ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా అందిచారు. 
కాలుడు రేపిన చీకటి ధూళి రక్కసి మూకల కర్కశ కేళి 

విసరిన వికృత విష వలయమ్మున విస్మృతి పొందిన విభవమిది 

పండిన పాపము పండగ కేశవుడవతరించు సంకేతమిది 

హాలహలమును అరాయించుకొను అమృత హృదయుల స్వర్గమిది || యోగులు ||
ఎక్కడ జ్ఞానం, సంపద, ఆనందమూ వుంటాయో దాని మీద రాక్షసమూకల  కళ్ళుపడతాయి ఆ రక్కసులకి అర్థం కాని, అర్థం చేసుకోలేని మన సంస్కృతి మీద నిరంతరం వారు చేసిన దాడుల వలన మన సంస్కృతి గొప్పతనాన్ని ,వైభవాన్ని మనమే మరచిపోయేలా చేస్తుంది. అటువంటి చీకటి క్షణాలలో కేశవుడే అవతరించి సంస్కృతిని కాపాడతాడు “యదా యదా హి ధర్మస్య  గ్లానిర్భవతి భారత అభ్యత్థానమధర్మస్య  తదాత్మానం శృజామ్యహం” అంటే అదే. కేశవుడే స్వయంగా పరిరక్షణ చేసే ఈ ధర్మానికి అంతు ఎందుకు వుంటుంది? లోక కళ్యాణం కోసం హాలాహలాన్ని  కూడా అరాయించు కోగల శక్తి వున్న అమృత హృదయం కలిగిన స్వర్గం మన సనాతన ధర్మం సంస్కృతి. అందుచేత మనం కూడా ఈ సంస్కృతి గొప్పతనాన్ని గుర్తించి దానిలో తరిద్దాం.

ఆశ:Greed

आशानाम मनुष्यानां काचिदाश्चर्य शृंखला
यावदबध्धो प्रधावन्ति मुक्ता तिष्टन्ति पंगुवतु

ఆశా నామ మనుష్యానాం కాచిదాశ్చర్య శృంఖలా

యావత్ బద్ధో ప్రధావంతి ముక్తా తిష్టంతి పంగువతు

The poet here says that for people greed/desire is like a surprising chain. Many would agree if the greed is called a chain but what is surprising in it? 

if someone is tied with this surprising chain he/she runs continuously across the world to fulfill their greed/desire. But if released from that chain those sit like a handicapped or yogi. The wit here is if someone is tied he can not move but in this case the chain of greed makes him run.

ఆశ గురించి చమత్కారంగా వర్ణించిన పద్యం ఇది. 

ఆశ మనిషికి ఒక ఆశ్చర్యకరమైన సంకెల వంటిదిట. ఆశ సంకెల అంటే కాదనేవారుండరు. కానీ అందులో ఆశ్చర్యం పొందటానికి ఏముంది???  సంకెళ్ళతో బంధించేది దోషి పారి పోకుండా ఒకచోట కట్టిపడేయటానికి. కానీ ఆశా సంకెళ్ళతో బంధీగా వున్న వాడు ప్రధావంతీ అంటే పరిగెడుతూనే వుంటాడట. ఎందుకు పరిగెడతాడు? తన కోరికలు ఆశలు తీర్చుకోవడానికి ప్రపంచం అంతా తిరుగు తాడు. అదే ఆశా బంధవిముక్తుడు తిష్టంతి అంటే ఒక మూల చతికిలపడి కూర్చుంటాడట. అదీ ఎలాగ అంటే పంగువతు, కుంటివాడిలా కూర్చుండిపోతాడట.  ఎంత అద్భుతమైన భావం ఎంత అందంగా చమత్కారంగా వర్ణించాడో కవి.

గుణవంతుడిని అవహేళన చేస్తే!!!: If a good person is provoked!!!

कुपितोऽपि गुणायैव गुणवान् भवति ध्रुवम्।
स्वभावमधुरं क्षीरं क्वथितं हि रसोत्तरम्॥
కుపితోపి గుణాయేవ గుణవాన్ భవతి ధృవమ్

స్వభావ మధురం క్షీరం క్వథితం హి రసోత్తరమ్

A man possessing good qualities surely serves only a good cause even when he gets angry or provoked; Milk which is subhashita by nature becomes all the more tasty when it is boiled. So if someone provokes us the anger or feeling giving him a befitting reply, control that momentary anger and use it for our own development instead of taking revenge.

ఎలా అయితే సహజ సిధ్ధంగా మధురమైన రుచిగల పాలని వేడి చేస్తే ఇంకా పౌష్ఠికమైన పెరుగు, వెన్న , నెయ్యి వస్తాయో… అలాగే గుణవంతుడిని ఎన్ని రకాలుగా కుపిత అంటే ప్రేరేపించినా గుణవంతుడిగానే వుంటాడు సమాజ శ్రేయస్సు కోసమే జీవిస్తాడు. పైగా అతని సద్గణాలు మరింత కొత్త మెరుగులు దిద్దుకుని ఆదర్శమైన  వ్యక్తి గా తయారవుతాడు. అందువల్ల ఏవరైనా మనలను ప్రేరేపించినా, అవహేళన చేసినా దానివలన మనకు కలిగిన క్షణికమైన క్రోధాన్ని  మన ఉన్నతికి  తోడ్పడేలా చూసుకోవాలి కానీ ప్రతీకారం కోసం ఆలోచించకూడదు.

వాక్పటిమ

కోట్లకు పడగలెత్తిన ఒక మహాకవి తన దాన ధర్మాలతో ఆస్తి మొత్తం కోల్పోయి భిక్షగాడిగా మారపోయాడు. ఒక మహారాజు ఆ కవిని గమనించి గుర్తు పట్టి మీకీ గతి ఎలా పట్టింది అని అడిగితే, చమత్కారంగా అర్జునుడు పరమశివుడిని తన గాండీవంతో తలమీద కొట్టినప్పుడు నాచేతికి ఈ భిక్షపాత్ర వచ్చింది అన్నాడట. రాజుగారు వాపోయి మళ్లీ చెప్పుమని అడిగారు.

గాండీవ దండ తాడితుని కాలగళుని గమనించి
నెత్తిపైనుండిన గంగ భీతిని మహోధధి చేరెను
చందురుడాకశమండగ గోరె వాసుకి ధరాశ్రయుడయ్యె
జగత్పతిత్వము ఉధ్ధండత నిను చేరెడి, ధాత కపాలము నను చేరెడిన్

గాండీవంతో తలమీద కొట్టినప్పుడు కాలగళుని (పరమశివుని) శరీరంలో చాలామార్పులు జరిగాయట
తలమీద గంగ భయంతో మహోధధి అంటే సముద్రం చేరి పోయింది, చంద్రుడు ఆకాశాన్ని అండగా కోరాడు మెడలో వాసుకి భూమిమీద కలుగు లో దాకుంది. జగత్పతిత్వం రాజసం నిను చేరింది, మిగిలిన ధాత కపాలం అంటే బ్రహ్మ కపాలం భిక్షాపాత్ర నను చేరింది. అని ఛలోక్తిగా చెప్పాడట.