ఆశ:Greed

आशानाम मनुष्यानां काचिदाश्चर्य शृंखला
यावदबध्धो प्रधावन्ति मुक्ता तिष्टन्ति पंगुवतु

ఆశా నామ మనుష్యానాం కాచిదాశ్చర్య శృంఖలా

యావత్ బద్ధో ప్రధావంతి ముక్తా తిష్టంతి పంగువతు

The poet here says that for people greed/desire is like a surprising chain. Many would agree if the greed is called a chain but what is surprising in it? 

if someone is tied with this surprising chain he/she runs continuously across the world to fulfill their greed/desire. But if released from that chain those sit like a handicapped or yogi. The wit here is if someone is tied he can not move but in this case the chain of greed makes him run.

ఆశ గురించి చమత్కారంగా వర్ణించిన పద్యం ఇది. 

ఆశ మనిషికి ఒక ఆశ్చర్యకరమైన సంకెల వంటిదిట. ఆశ సంకెల అంటే కాదనేవారుండరు. కానీ అందులో ఆశ్చర్యం పొందటానికి ఏముంది???  సంకెళ్ళతో బంధించేది దోషి పారి పోకుండా ఒకచోట కట్టిపడేయటానికి. కానీ ఆశా సంకెళ్ళతో బంధీగా వున్న వాడు ప్రధావంతీ అంటే పరిగెడుతూనే వుంటాడట. ఎందుకు పరిగెడతాడు? తన కోరికలు ఆశలు తీర్చుకోవడానికి ప్రపంచం అంతా తిరుగు తాడు. అదే ఆశా బంధవిముక్తుడు తిష్టంతి అంటే ఒక మూల చతికిలపడి కూర్చుంటాడట. అదీ ఎలాగ అంటే పంగువతు, కుంటివాడిలా కూర్చుండిపోతాడట.  ఎంత అద్భుతమైన భావం ఎంత అందంగా చమత్కారంగా వర్ణించాడో కవి.

గుణవంతుడిని అవహేళన చేస్తే!!!: If a good person is provoked!!!

कुपितोऽपि गुणायैव गुणवान् भवति ध्रुवम्।
स्वभावमधुरं क्षीरं क्वथितं हि रसोत्तरम्॥
కుపితోపి గుణాయేవ గుణవాన్ భవతి ధృవమ్

స్వభావ మధురం క్షీరం క్వథితం హి రసోత్తరమ్

A man possessing good qualities surely serves only a good cause even when he gets angry or provoked; Milk which is subhashita by nature becomes all the more tasty when it is boiled. So if someone provokes us the anger or feeling giving him a befitting reply, control that momentary anger and use it for our own development instead of taking revenge.

ఎలా అయితే సహజ సిధ్ధంగా మధురమైన రుచిగల పాలని వేడి చేస్తే ఇంకా పౌష్ఠికమైన పెరుగు, వెన్న , నెయ్యి వస్తాయో… అలాగే గుణవంతుడిని ఎన్ని రకాలుగా కుపిత అంటే ప్రేరేపించినా గుణవంతుడిగానే వుంటాడు సమాజ శ్రేయస్సు కోసమే జీవిస్తాడు. పైగా అతని సద్గణాలు మరింత కొత్త మెరుగులు దిద్దుకుని ఆదర్శమైన  వ్యక్తి గా తయారవుతాడు. అందువల్ల ఏవరైనా మనలను ప్రేరేపించినా, అవహేళన చేసినా దానివలన మనకు కలిగిన క్షణికమైన క్రోధాన్ని  మన ఉన్నతికి  తోడ్పడేలా చూసుకోవాలి కానీ ప్రతీకారం కోసం ఆలోచించకూడదు.

వాక్పటిమ

కోట్లకు పడగలెత్తిన ఒక మహాకవి తన దాన ధర్మాలతో ఆస్తి మొత్తం కోల్పోయి భిక్షగాడిగా మారపోయాడు. ఒక మహారాజు ఆ కవిని గమనించి గుర్తు పట్టి మీకీ గతి ఎలా పట్టింది అని అడిగితే, చమత్కారంగా అర్జునుడు పరమశివుడిని తన గాండీవంతో తలమీద కొట్టినప్పుడు నాచేతికి ఈ భిక్షపాత్ర వచ్చింది అన్నాడట. రాజుగారు వాపోయి మళ్లీ చెప్పుమని అడిగారు.

గాండీవ దండ తాడితుని కాలగళుని గమనించి
నెత్తిపైనుండిన గంగ భీతిని మహోధధి చేరెను
చందురుడాకశమండగ గోరె వాసుకి ధరాశ్రయుడయ్యె
జగత్పతిత్వము ఉధ్ధండత నిను చేరెడి, ధాత కపాలము నను చేరెడిన్

గాండీవంతో తలమీద కొట్టినప్పుడు కాలగళుని (పరమశివుని) శరీరంలో చాలామార్పులు జరిగాయట
తలమీద గంగ భయంతో మహోధధి అంటే సముద్రం చేరి పోయింది, చంద్రుడు ఆకాశాన్ని అండగా కోరాడు మెడలో వాసుకి భూమిమీద కలుగు లో దాకుంది. జగత్పతిత్వం రాజసం నిను చేరింది, మిగిలిన ధాత కపాలం అంటే బ్రహ్మ కపాలం భిక్షాపాత్ర నను చేరింది. అని ఛలోక్తిగా చెప్పాడట.

గరగరికెల వేంకటపతి

భాగ్యనగరంలో వున్న మా సహోదరుడి ఇంటి దగ్గర వున్న వేంకటేశ్వరస్వామి వారి గుడిలో స్వామివారికి బ్రహ్మోత్సవాలు జరుపుకుంటున్నారు. ఆ ఉత్సవాలు చూసేసరికి ఒక అన్నమయ్య కీర్తన రాసుకోవాలనిపించింది.  కళా తపస్వి విశ్వనాధ్ గారి దర్శకత్వంలో వచ్చిన శుభలేఖ అనే చలనచిత్రం చాలామంది చూసే వుంటారు.  అందులో అన్నమయ్య శృంగారకీర్తన ఒకటి వుంటుంది. దాని అంతర్జాల లంకె ఇక్కడ వుంచుతున్నాను.
ఎప్పటినుంచో ఈ పాట కొన్ని వందలసార్లు విని, చూసి వున్నా దాని భావంమీద పెద్దగా దృష్టి సారించలేదు, సారించినా భావం నా మట్టి బుఱ్ఱకి అందలేదు. ఇన్నాళ్ళకు స్వామివారు దయతలచినట్లున్నారు, ఆ భావం అంతా కళ్ళకు కట్టినట్టు అనిపించింది.
పల్లవి
నెయ్యములల్లో నేరేళ్ళో
వొయ్యన వూరెడి వువ్విళ్ళో
అలమేలుమంగా-శ్రీనివాసుల నెయ్యములు (ప్రేమలు, ప్రణయ కలాపాలు) అల్లనేరేడుపళ్ళలా తీయగావుంటాయని అన్నమయ్య గారి భావన, వారి శృంగారం తలుచుకుంటేనే ఉవ్వుళ్ళు ఊరుతుందట.
చరణాలు
పలచని చెమటల బాహుమూలముల-
చెలమలలోనాఁ జెలువములే
థళథళమను ముత్యపుఁ జెఱగు సురటి
దులిపేటి నీళ్ళతుంపిళ్ళో
విరహంతో వేచియున్న అమ్మవారి మేను చెమరించింది. అమె బాహుమూలలు అంటే చంకలు చెమరుస్తున్నాయట పలుచని చెమటలు కారిపోతున్నాయి. చెమటల ఊటలనిండిన ఆమె బాహుమూలములు కొలనులవలే అందంగా ఉన్నాయి.  ముత్యాలు పొదిగిన చెంగుతో ఉన్న చీర కట్టుకుని ఉన్న అమ్మవారు, తన విరహతాపం తడ్డుకోలేక ఆ చీరచెంగుని తీసి విసనకర్రలా పట్టుకుని విసురుకుంది. చెంగులోని ముత్యాలు తళతళ మెరుస్తున్నాయి. విసిరిన జోరుకి చెమట చుక్కలు చిరుజల్లుల్లా రాలుతున్నాయి.
తొటతొటఁ గన్నులఁ దొరిగేటి నీళ్ళ
చిటి పొటి యలుకల చిరునగవే
వటఫలంబు నీ వన్నెల మోవికి
గుటుకలలోనా గుక్కిళ్ళో
ఇంతలోనే స్వామి వారు వచ్చారు, ఆ ఆనందంలో అమ్మవారి కన్నులు అదరటం మొదలు పెట్టాయి, వారి రాకను ఆనందిస్తున్న తన్మయత్వంలో ఆమె కన్నులనుండి బాష్పాలు రాలాయి. ఇంతకు మునుపు అమ్మవారు అనుభవించిన విరహం గుర్తుకు వచ్చి చిలిపి అలకలలు నటిస్తూ, పెదవుల్లో చిరునవ్వులు చిందిస్తూ ఉంది. కాస్త విరహం, కాస్త సిగ్గు కలిపి మర్రిపళ్ళలా ఎర్రగా అమ్మవారి వున్న అధరాలు, ఆ అధరామృతం పంచే ఆ పెదవులు స్వామివారిని గుటకలు వేయిస్తున్నాయి. 
గరగరికల వేంకటపతి కౌఁగిట
పరిమళములలో బచ్చనలే
మరునివింటి కమ్మనియంప విరుల-
గురితాఁకులినుప గుగ్గిళ్ళో
అలంకార ప్రియుడైన స్వామివారు గరగరికెలతో నానావిధ పరిమళములతో వున్న శ్రీవేంకటేశుడి కౌగిలిలో ఒదిగిపోయింది శ్రీమహాలక్ష్మి.  అమ్మవారి ఆ విరహతాపాన్ని చల్లార్చగలిగేది, కేవలం స్వామివారి బిగి కౌగిలేకదా, ఆ తాపవేళలో మన్మథుడు తన చెరకు విల్లునుండి వారి మీదకి పువ్వుల బాణాలు కూడా ఇనపగుగ్గిళ్ళులా అనిపించాయట. ఇనుపగుగ్గిళ్ళులా ఎందుకు? అన్న సందేహం కలగచ్చు.  వారి రస క్రీడలో ఒకరి మేను మీద ఒకరు చేసుకున్న గాయాలటువంటివి మరి. ఇంకా చిత్రమేమిటంటే ఆ అంపవిరుల గాయాలుకూడా వారిరువురికీ కమ్మగా రుచిస్తున్నాయట.
కొన్ని పదాలకు అర్థాలు :
నెయ్యము = స్నేహము, ప్రియము
అల్లోనేరేళ్ళో = అల్లనేరేడు పండు, స్త్రీలుపాడే పాట (జానపదం)
ఒయ్యన = తిన్నగ, మెల్లగ
ఉవ్విళ్ళూ = తపనలు, తహతహలు
పలచని చెమట = లేత చెమట, సన్నని చెమట
బాహుమూలములు = చంకలు, కక్షములు
చెలమలు = గుంటలు,  కొలనులు, పల్లము
చెలువము = అందము, సౌందర్యము
ముత్యపు = ముత్యాల
చెఱగు = చెంగు, చీర కొంగు, పైట
సురటి = విసనకఱ్ఱ
దులుపేటి = దులుపుతున్న
నీళ్ళ తుంపిళ్ళో = తుంపరలు, వాన చినుకులు
తొటతొట కన్నుల తొరిగేటి నీళ్ళు = అదురుతున్న కళ్ళనుండి రాలేటి కన్నీరు
తొరిగేటి = రాలేటి
చిటిపొటి యలుకలు = చిన్న చిన్న గొడవలు, చిలిపితగాదా, అల్పమైన , 
చిరునగవే = చిరునవ్వులే
వటఫలంబు = మర్రిపండు
వన్నెల = సొభగు
మోవి = పెదవి
గుక్కిళ్ళు = గుటక మింగు శబ్ధము
గరగరికల = సింగారమైన, అలంకారములుగల
బచ్చనలు = కలయికలు, కూటములు, ఒదిగిపోవడము
మరునివింటి = మన్మథుడి చెరకు విల్లు
కమ్మని = కమ్మనైన
అంప విరులు = పువ్వుల బాణాలు
గురి = లక్ష్యం
తాకు = తాకేటి
గుగ్గిళ్ళు = ఉడకబెట్టిన శనగలు

ఛత్రపతి

ఛత్రపతి సినెమా చూసే వుంటారు, దానిలో పాటకి అర్ధం అద్భుతంగా వుంటుంది. నాకర్ధమయినంత వరకూ ఇక్కడ రాసుకుంటున్నాను

అగ్ని స్ఖలన సందగ్ధ రిపు వర్గ ప్రళయ రధ ఛత్రపతి
మధ్యందిన సముధ్యత్కిరణ విద్యుత్ద్యుమని ఖని ఛత్రపతి
తజ్జం తజ్జను తధిం ధిరన ధిం ధిం తకిట నట ఛత్రపతి
ఉర్వీ వలయ సంభావ్య వర స్వచ్చంద గుణధి

కుంభీ నిగర కుంభస్థ గురు కుంభి వలయ పతి ఛత్రపతి
ఝంఝా పవన గర్వాపహర వింధ్యాద్రి సమ-ధ్రుతి ఛత్రపతి
చండ ప్రభల దోర్ధండ జిత దోర్దండ భట తటి ఛత్రపతి
శత్రుప్రబల విచ్ఛేదకర భీమార్జున ప్రతి

ధిగ్ ధిగ్ విజయ ఢంకా నినద ఘంటారవ తుషిత ఛత్రపతి
సంఘ స్వజన విద్రొహి గణ విధ్వంస వ్రత మతి ఛత్రపతి
ఆర్త త్రాన దుష్తధ్యుమ్న క్షాత్ర స్పూర్తి ధిధితి
భీమక్ష్మా పతి ….శిక్షా స్ఫుర్తి స్థపతి!!

తన శత్రుసమూహమును (రిపువర్గ) తన అగ్నివల్ల (అగ్నిస్ఖలన) దహించివేసేవాడు (సందగ్ధ), ప్రళయమనే కాల రథానికి అధిపతి ఛత్రపతి.
(మధ్యందిన) మిట్ట మధ్యాహ్నపు (సమ్ ఉద్యత్) ప్రకాశవంతమైన కిరణములతో (విద్యుత్ద్యుమణి) సూర్యులకు  నిలయం (ఖని).
తఝ్ఝణుతఝణు-తద్ధింధిరన-ధీంధీంతకిట అనే జతులకు తగిన నాట్యమాడే నటధీరుడు. నటరాజుగా.

భూగోళంలోని (ఉర్వీ-భూమి, వలయ-గోళం) గౌరవించదగినవారిలో (సంభావ్య) గొప్పవాడు (వర). స్వేచ్ఛాయుతమైన (స్వచ్చంద) గుణములకు ఆలవాలం (గుణధీ).

శ్రేష్ఠమైన (నిగర) ఏనుగు (కుంభీ) కుంభస్థలం (కుంభ) పైనున్న (స్థ) గురువు, అటువంటి ఏనుగుల వలయానికి (సమూహానికి) పతి నాయకుడు.

ఝంఝా పవన, వేగంగా వీచే గాలుల గర్వాన్ని అణచగల (గర్వాపహారి) వింధ్య పర్వతాలతో సమానమైన కాంతి (ద్యుతి) కలిగినవాడు. .

భయంకరమైన (చండ) ప్రత్యేకమైన (ప్ర) బలవంతమైన చేతికర్రచే (దోర్దండ) జయింపబడిన (జిత) దండధారులైన భటులకు రాజు. అంటే శత్రువులను జయించగల దండధారులైన భటులకు రాజు.

ప్రత్యేక (ప్ర) బలాన్వితులైన శత్రువులను రూపుమాపడంలో (విచ్ఛేదకర) భీమార్జునులతో పోలిక (ప్రతి) కలవాడు.

అన్ని దిక్కులలో విజయభేరుల (విజయ ఢంకానినద, ఘంటారవ) మ్రోతలచే ఉప్పొంగేవాడు (తుషిత-తృప్తి).

సంఘానికి, తనవారికి విశేషమైన ద్రోహం చేసే సమూహాలను ధ్వంసంచేయడమనే మతమునందు నిలచిన మనస్సుకలవాడు.

ఆర్తులకు రక్షకుడు. దృష్టద్యుమ్నుడి లాగానే క్షత్రియ పరాక్రమ కిరణాలు (దీధితి) ప్రసరింపజేయగలవాడు. ధీమంతులకీ భూమికీ (క్ష్మా) నాయకుడు. శిక్షాస్మృతిని అమలుపరిచే అధినాయకుడు (స్థ-ఉన్న).

What is Dharma

धर्मं यो बाधते धर्मो न स धर्मः कुधर्म तत्

अविरोधात्तु यो धर्मः स धर्मः सत्य विक्रम

ధర్మం యో బాధతే ధర్మో న స ధర్మః కుధర్మ తత్
అవిరోధాత్తు యో ధర్మః స ధర్మః సత్య విక్రమ

Dharma is a non-translatable word originated from Bharat. A crude meaning of this word is way of life. This great subhashita says if someones way of life is obstructing or responsible for disturbances and troubles in someone else’s way life that cannot be called as dharma rather it should be called as kudharma. A way of life should only be called as dharma only if it is not troublesome for any of the living beings. That is the only dharma which will win the truth. 
The greatness of sanatana dharma is it teaches the same, सर्वे भवन्तु सुखिनः means every sanatan dharma follower pray god Almighty for the peaceful living of every creature in the world. Please don’t get confused dharma with religion. In sanatan dharma also there are religions Shiva, Vaishnava etc… and some time in between there were fights between these religions too. But then sanatan dharma has greatness to assimilate those religions without their differences in it and stood as a single oldest dharma. Which means followers of those sanatana dharmic religion are able to come out of the trap of religion. In a way every blind follower of the religion has to realize that धर्मो रक्षति रक्षितः. 

Unfortunately, now also in the current so called civilized scientific age also there are religions which are propagating hate towards other religions saying their god is the only God, or some other religions say you are a kaphir if you don’t follow my god and our religious texts. 

ధర్మం అనే భారతీయ భాషా పదానికి పర్యాయ పదం మరే భాషలోను లేదు. ధర్మం అంటే అది ఒక జీవనశైలి. ఒకరి జీవనశైలి మరొకరికి బాధ కలిగించేదిగా వుంటే అటువంటి జీవనశైలిని ధర్మం అనే అనకూడదు, అది కుధర్మం. ఎవ్వరికీ చేటు కలిగించకుండా వుండే జీవన శైలినే ధర్మం అంటారు. అటువంటి ధర్మమే సత్య విక్రమ సత్యాన్ని గెలవగలుతుంది.

సనాతన ధర్మం గొప్పతనం అదే, సర్వే భవంతు సుఖినః అని సనాతన ధర్మాన్ని ఆచరించే ప్రతీ వ్యక్తీ పరమేశ్వరుని ప్రతి దినమూ ప్రార్థిస్తాడు. చాల మంది ధర్మము మతము ఒక్కటే అని అపోహతో వుంటారు. సనాతన ధర్మంలో కూడా శైవం, వైష్ణవం తదితర మతాలూ వున్నాయి. ఆయా మతాల మధ్యలో, నా దేవుడు గొప్ప అంటే నా దేవుడు గొప్ప అనే కొంతకాలం కలహాలు కుడా చెలరేగాయి. కాని సనాతనధర్మం ఆయా మతాలలో భేద భావాలను, విద్వేషాలను దూరం చేసి సామాజిక స్పృహ పెంపొందించింది. అంటే ఆయా మతాలవారు మతం అనే ఉచ్చులో నుంచి బయటపడి సనాతన ధర్మం బోధించే సామాజిక సమరసతను ఆనందించసాగారు. అంటే గ్రుడ్డిగా మతాన్ని అవలంబించే వారు ధర్మో రక్షతి రక్షితః అని అర్థం చేసుకోవాలి.

దురదృష్ట వశాత్తు నేటికీ సాంకేతిక నాగరిక సమాజంలో కొన్ని మతాలు వారి మతమే గొప్పదని, వారు ఆరాధించేదే దైవమని, మరి కొన్ని మతాలు వారి ఆరాధ్య దైవాన్ని కాక ఎవరినైనా పూజుస్తే వారిని కాఫిర్ అని మత మౌడ్యాన్ని ప్రజల మీద రుద్దుతున్నాయి.

దాంపత్యం

పార్వత్యాః వరపాణి పల్లవతలే యాః పద్మరాగారుణా
క్షిప్తాః శంభు శిరస్థలే ప్రవిమలాః గంగాంబు బిందు ప్రభాః
స్రస్తాః శారద నీరదోపమ తనుద్యుత్యాం విలీనాశ్చతాః
ముక్తాః వాం శివదా భవన్తు గిరిజా శ్రీకంఠ వైవాహితాః

पार्वत्याः वरपाणि पल्लवतले याः पद्मरागारुणा
क्षिप्ताः शंभु शिरस्थले प्रविमलाः गंगांभु बिंदु प्रभाः
स्रसताः शारद नीरदोपम तनुद्युत्यां विलीनाश्चताः
मुक्ताः वां शिवदा भवन्तु गिरिजा श्रीकंठ वैवाहिताः

శివ పార్వతుల కళ్యాణ ఘట్టం:
పార్వతి యొక్క పల్లవం అంటే పువ్వులు పువ్వుల వంటి పాణి అంటే చెయ్యి చేతిని తాక గలిగిన వరం పొందిన ముత్యాల తో చేయబడిన తలంబ్రాలు అమ్మ ఎర్రని గోరింట పండిన చేతిలో పద్మ రాగాలలాగ అరుణా అంటే ఎర్రగా కనిపిస్తున్నాయిట, అవే తలంబ్రాలు క్షిప్తా అంటే రాత్రి నలుపు కి ప్రతీక శంభు శిరస్థలే అంటే పరమశివుని నల్లని జటాజూటం మీద పడి గంగాంబు బిందు ప్రభా అంటే పవిత్రమైన గంగ నీటి బొట్టు వలే మెరిసిపోతున్నాయట ఎంత చీకటైనా పక్కనే చంద్ర కాంతి వుంది కదా, అవే తలంబ్రాలు స్రస్తా అంటే విడిపెట్టిన అని శరత్ కాలంలో నీరదం మేఘం వదలి పెట్టినట్లు జల జలా పరమశివుని తనువు మీద పడి తెల్లని శివుని కాంతిలో కలిసి తనువులోనే విలీనం అయిపోయినట్టు అనిపిస్తన్నాయిట. గిరిజ వివాహంలో ఆ ముత్యాలు శివదా భవంతు మనకు శుభం కలిగించు గాక అని శ్లోకం. చాలా మంది పెళ్ళిళ్ళలో శుభలేఖలమీద జానక్యాః కమలామలాంజలి పుటేయాః అని సీతారాముల కళ్యాణ ఘట్టం గురించిన శ్లోకం రాసి ఆయా నూతన దంపతుల జీవితం సీతారాముల వలే ఆదర్శ ప్రాయంగా వుండాలని దీవిస్తారు. ఈ పై శ్లోకం ఆది దంపతులు శివపార్వతుల కళ్యాణ ఘట్టంలోనిది. మా పెళ్ళి శుభలేఖ మీద ఇదే శ్లోకం ప్రచురించారు.

During the wedding of Lord Shiva and Parvati, the akshatas made of perls in the red hand of parvati looked likes natural ruby stone, and then from there when she left on the dark black head of shiva are shining like pure ganga drops, the same perls again when they were falling down like clouds raining during monsoon season are getting merged with the white color of lord shiva, such akshatas may give you love and prosperity. Normally many people would have read a sloka on the wedding invitation about Lord Sita & Rama जानक्याः कमलामलान्जलि पुटेयाः… By writing this sloka our elders are wishing the newly wed couple to lead a role model marital life sita rama. The above sloka is also of the similar type but shiva parvati are known as aadi dampati means first couple. On our wedding invitation this shiva parvati sloka was printed.

ఏ కోరిక లేని శివుడు మన్మధుని భస్మం చేసిన శివుడు పార్వతితో కలసి ఎందుకుంటాడు అని అనుమానం రావచ్చు. దానికి చమత్కారంగా ఈ పద్యం చెబుతారు.

Lord shiva doesn’t have any wishes and requirements, he even killed manmadha for disturbing him during his tapasya, then why did married parvati? With a little wit this sloka is told to answer this question.

అసారభూతే సంసారే, సారభూతా నితంబినీ,
ఇతి సంచిత్య వై శంభుః, అర్ధాంగే కామినీం దధౌ.

असारभूते संसारे सारभूता नितंबिनी
इति संचित्य वै शंभुः अर्धाड्गे कामिनीम दधौ

సృష్టి జరగిన తరువాత పరమశివునికి, అసారభూతే సంసారే అంటే ఈ సృష్టి లో సారమేలేదు అని అనిపించిందిట, మరి సారం అంతా ఎక్కడుంది అని పరికించి చూస్తే సారభూతా నింతిబినీ అంటే అందమైన నడుము కలిగిన అమ్మ పార్వతి లో కనిపించిందిట వెంటనే తన శరీరంలో శరీరంలో అర్థభాగం ఇచ్చి సారాన్ని తన సొంతం చేసుకున్నాడట పరమశివుడు. ఎంత గమ్మత్తయిన ఊహ…

When lord paramaSiva looked at the world that is created, it seems he felt that the world is so lifeless or without saara (असारभूते संसारे), then he started searching for the saara and found in nitambini सारभूता नितंबिनी (a beautiful lady with well developed hips) which mother parvati. Immediately then Sambhu, gave his half body to keep that saara with him only. what a beautiful thought.

Like in the above sloka, i am a person without any saara, she became the saara in me after our wedding. Today is our 10th wedding anniversary. I pray to the lord shiva parvati and all our elders for our joy and prosperity.

ఈ రోజుకి అమ్మానాన్నలు పెట్టిన శ్రీరామకృష్ణ పేరులో శ్రీ సార్ధకం అయ్యి నేను శ్రీమంతుడినయ్యి ఒక దశాబ్ది పూర్తి అయ్యింది, ఈ రోజు మా 10వ పెళ్ళి రోజు. ఏ సారం లేని నాకు సారం అంతా తనే అయ్యింది నా అర్ధాంగి. ఇలాగే ఆ ఆదిదంపతుల, పెద్దల ఆశీర్వాదాలు ఎల్లప్పుడూ మాతో వుండాలని ఆశిస్తూ….

జీవన లక్ష్యం: The destiny of Life

संसारिणो स्वया बुद्ध्या समीहन्ते धनादिकम्
मेधाविभिस्तु दीप्यन्ते मुक्त्यै संविद्धुताशनाः

సంసారిణో స్వయా  బుద్ధ్యా సమీహంతే ధనాదికం
మేధావిభిస్తు దీప్యంతే ముక్త్యై సంవిద్ధుతాశనాః

భగవత్ప్రసాదంగా లేదా పూర్వ జన్మ సుకృతం వలన మనకు లభించిన బుద్ధి, శక్తులని ఏ విషయాలకు ఉపయోగించాలో, లేదా దేనికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలో చెబుతుంది ఈ సుభాషితం. సంసారిణో అంటే ఇక్కడ సాధారణ మానవాళి అని అర్థం, వారంతా తమ స్వంత బుద్ధి లేదా తెలివితేటలు, ధనధాన్యాదులు సమీకరించటం కోసం ఉపయోగిస్తారట, కానీ మేధావులు ఇలా తన తెలివితేటలను ధనధాన్యాల సేకరణ కోసం కాకుండా తమ తమ జ్ఞానాగ్నిని ప్రదీప్తం చేసుకోవటానికి, లేదా ముక్త్యై అంటే ముక్తి సాధించటానికి మాత్రమే ఉపయోగిస్తారట. అందుకని మనము ఎంత సంపాదించాము అన్నదాని కన్నా జ్ఞాన సముపార్జనకే పెద్ద పీట వెయ్యాలి. ఎవరో చేస్తే నేను ఎందుకు చెయ్యాలి అని అనుమానం రావచ్చు అందుకే గీతలో కృష్ణ భగవానుడు.

యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠః తత్త దేవేతరో జనః
స యత్ ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే

శ్రేష్ఠః అంటే ఉత్తములు యద్ యద్ ఆచరతి అంటే ఏ ఏ వాటిని ఆచరిస్తారో తత్ తత్ ఇతరో జనః ఆయా విషయాలను ఇతర జనులు స యత్ ప్రమాణం కురుతే వాటిని ప్రమాణముగా తీసుకుని లోకం ఆ ఉత్తమ జనులు ఆచరించిన దారినే అనువర్తతే అంటే అనుసరిస్తారు. మనకి దారి తెలియని నాడు ఉత్తముల మార్గాన్ని అనుసరించటం ఉత్తమం కదా…

This sloka tells us how to use, or for what we have to spend the energy and intelligence that was gifted to us by god or due to our past life deeds. In general everyone in this world use their energy and intelligence for collecting wealth in the materialistic form of money, land, food etc… whereas sages or intelligent people spend their energy and intelligence in enlightening their learning path for the ultimate liberation. some might get a doubt that why should I follow someone else’s path, to clarify that only in Geeta lord Sri Krishna said

यद्यदाचरति श्रेष्टः तत्तदेवेतरो जनः
स यत् प्रमाणम् कुरुते लोकस्तदनुवर्तते

Everybody follows the actions of a noble person. The world follows the standard set by him. When we don’t know the destiny of the path that we follow it is always good to follow the noble person’s path.

ఆదర్శ పురుషుడి గుణగణాలు-2:Qualities of an Ideal person-2

శ్రీరామునికి యువరాజ్య పట్టాభిషేకం చేయాలని నిశ్చయించుకుని  తన సామంత రాజులతో సభ ఏర్పాటు చేసాడు దశరధుడు. తన నిర్ణయం సరయినదేనా అని సభికులని అడిగితే, వారందరూ హర్ముషధ్వానాలు వ్యక్తం చేస్తూ ముక్త కంఠంతో…

“Sriram is the best person to be coronated as king after me” with this thought in mind king Dasaratha called for a meeting and proposed in front of all his partners and ally kings. Then all of them in the adobe with cheers accepted this proposal unanimously and said this…

ఇచ్ఛామో హి మహాబాహుం రఘువీరం మహాబలమ్.
గజేన మహతాయాన్తం రామం ఛత్రావృతాననమ్

इच्छामो हि महाबाहुं रघुवीरं महाबलम्
गजेन महताऽयान्तं रामं छत्रावृताननम् 

రాజా మహా బలవంతుడు, రఘు వీరుడు అయిన శ్రీరాముని భద్రగజం మీద ఛత్రఛాయలో ఊరేగుతుంటే చూడాలని ఇఛ్ఛామోహి అంటే కోరుకుంటున్నాం అన్నారట. దానికి లోపల కలిగిన పుత్రోత్సాహానికి పొంగిపోతూ పైకి కనపడకుండానే తన సామంతరాజులతో…

We cherish to see the mighty-armed hero among the Raghus, Rama, riding on a majestic elephant, his countenance shadowed by the royal parasol. Having heard them king Dasaratha, pretending as though he was not aware of their heart’s desire but was now wishing to ascertain it, he asked

కథం ను మయి ధర్మేణ పృథివీమనుశాసతి.
భవన్తో ద్రష్టుమిచ్ఛన్తి యువరాజం మమాత్మజమ్ 

कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीमनुशासति।
भवन्तो द्रष्टुमिच्छन्ति युवराजं ममात्मजम्

ఇన్ని ఏళ్ళుగా నేను ధర్మబధ్ధంగానే పరిపాలించాను కదా, ఇంకొంతకాలం మీరే పాలించండి అని అడగకుండా మమాత్మజం అంటే నా పుత్రుడైన రాముడని చూడాలని ఎందుకనుకుంటున్నారు? అని అడిగాడు ధశరధ మహారాజు. ఇక్కడ దశరధ మహారాజు రాజ్యమేలాలనే కోరికతో కాక, తన ప్రజలు సామంతరాజులు శ్రీరాముని పొగుడుతుంటే ఆ పుత్రోత్సాహానికి పొంగిపోవాలాని ప్రశ్నించాడు. అప్పుడు సభికులు, సామంతరాజులు శ్రీరాముని గుణగణాలను చెప్పసాగారు.

When the earth is being ruled righteously by me why indeed you intend to see my son as prince regent? Here, king Dasaratha’s intention is not to rule further, but just to enjoy people praising his son. Then people present in the adobe of Dasaratha started praising rama as why they want to see him as their king.

మృదుశ్చ స్థిరచిత్తశ్చ సదా భవ్యోనసూయకః.
ప్రియవాదీ చ భూతానాం సత్యవాదీ చ రాఘావః

मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः
प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः

శ్రీరాముడు, మృదుస్వభావి, స్థిరమైన మనస్సు కలవాడు కనుక ప్రజల సమస్యలను అర్ధం చేసుకుంటాడు,ప్రజల చిన్నచిన్న దోషాలను దయతో మన్నిస్తాడు ఎప్పుడూ భవ్యం అంటే ఉన్నతంగా ఆలోచిస్తాడు, అసూయలేనివాడు, సత్యవాది కనుక ధర్మం, ప్రజా సంక్షేమం కోసం మాత్రమే పని చేస్తాడు.

Rama is soft-spoken, steadfast, always serene, truthful and free from envy. He is pleasing to all beings. He serves those elderly brahmins versed in many lores. With these virtues his incomparable glory, fame and splendour have steadily grown.

కథఞ్చిదుపకారేణ కృతేనైకేన తుష్యతి.
న స్మరత్యపకారాణాం శతమప్యాత్మవత్తయా

कथं चिदुपकारेण कृतेनेकेन तुष्यति
नस्मरत्यपकाराणाम् शतमप्यात्मवत्तया

శ్రీరాముడు ఎంతో మనో నిగ్రహం కలిగిన వాడు, అందుచేతనే ఎవ్వరి వల్లనైనా వారు అనుకోకుండా తనకు చిన్న ఉపకారం జరిగినా ఎంతో సంతృప్తి చెందిపోయి, మళ్ళీ మళ్ళీ వారిని ఆ ఉపకారాన్ని స్మరిస్తాడు, మరి తనకు అపకారం చేసినవారినో, ఒక్కటి కాదు వంద అపకారాలు తనకు చేసినా న స్మరతి అంటే మనసులో పెట్టుకోడు.

Gifted with self-restraint, Rama was pleased even with a single benefit done somehow to him, yet did not remember even a hundred offences committed by others.

దేవాసురమనుష్యాణాం సర్వాస్త్రేషు విశారదః.
సమ్యగ్విద్యావ్రతస్నాతో యథావత్సాఙ్గవేదవిత్

देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः
सम्यग्विद्याव्रतस्नातो यथावत्साङ्गवेदवित्

దేవతలు, అసురులు, మనుష్యలలో కెల్లా అన్నీ శాస్త్రాలనూ, వేదవేదాంగాలనూ క్షుణ్ణంగా చదివిన విశారదుడు, కనుక ఎవరికి ఎటువంటి న్యాయం చేయాలో బాగాతెలిసినవాడు.

He is an expert in wielding all kinds of weapons available to devas, asuras and men. He has achieved mastery over all sciences and has appropriately acquired knowledge of the Vedas and its ancillary sciences.

సత్యవాదీ మహేష్వాసో వృద్ధసేవీ జితేన్ద్రియః
స్మితపూర్వాభిభాషీ చ ధర్మం సర్వాత్మనా శ్రితః.

सत्यवादी महेष्वासो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः
स्मितपूर्वाभिभाषी च धर्मं सर्वात्मना श्रितः

సత్యవాక్ పరిపాలకుడు, ధనుర్విద్యాకోవిదుడు, పెద్దలకు సేవచేసేవాడు, ఇంద్రియాలను జాయించినవాడు, చిరునవ్వుతో ముందుగానే పలకరించేవాడూ, ధర్మాన్ని ఎల్లప్పుడూ తన ఆత్మవలె చూసుకుని రక్షించేవాడు.

He is one who speaks the truth. He is a great archer, one who has conquered his senses and serves the aged. He speaks with a smile and protects dharma with all his heart.

వ్యసనేషు మనుష్యాణాం భృశం భవతి దుఃఖితః
ఉత్సవేషు చ సర్వేషు పితేవ పరితుష్యతి

व्यसनेषु मनुष्याणां भृशं भवति दुःखितः
उत्सवेषु च सर्वेषु पितेव परितुष्यति

మనుష్యుల దుఃఖాలను తనవిగా భావించి వారితో పాటు సమంగా దుఃఖాలను అనుభవించేవాడు వారి సుఖాలలో లేదా ఉత్సవ సమయంలో తండ్రివలే ఆనందించేవాడు.

He grieves profoundly whenever people are afflicted by misfortunes and rejoices like a father on festive occasions.

పౌరాన్ స్వజనవన్నిత్యం కుశలం పరిపృచ్ఛతి

సుభ్రూరాయత తామ్రాక్ష స్సాక్షాద్విష్ణురివ స్వయమ్
రామో లోకాభిరామోయం శౌర్యవీర్యపరాక్రమైః.

पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति

सुभ्रूरायत ताम्राक्ष स्साक्षाद्विष्णुरिव स्वयम्
रामो लोकाभिरामोऽयं शौर्यवीर्यपराक्रमैः

పౌరులను, ప్రజలను తనవారిగా భావించి నిత్యమూ వాళ్ళ కుశలం మళ్ళీ మళ్ళీ అడిగితెలుసుకునే వాడు. ఎర్ర కలువల లాంటి కళ్ళున్న శ్రీరాముడు సాక్షాత్తు విష్ణు స్వరూపం, ఆ మహా విష్ణువు శౌర్య ప్రరాక్రమాలను పుణికి పుచ్చుకున్నవాడు.

He enquires about the welfare of their children, sacred rituals, wives, their servants and disciples as a father would enquire of his sons. Rama, who is the source of delight to the world, has charming eye-brows and large copper-coloured eyes. He is endowed with heroism, bravery and valour like Visnu manifested.

ప్రజాపాలనతత్త్వజ్ఞో న రాగోపహతేన్ద్రియః
శక్తస్త్రైలోక్యమప్యేకో భోక్తుం కిన్ను మహీమిమామ్.

प्रजापालनतत्त्वज्ञो न रागोपहतेन्द्रियः
शक्तस्त्रैलोक्यमप्येको भोक्तुं किन्नु महीमिमाम्

ప్రజాపాలన ఎలా చెయాలో క్షుణ్ణంగా తెలిసినవాడు, శరీర సుఖాలకు అతీతంగా జీవించగలిగినవాడూ, ముల్లోకాలనూ పరిపాలించగల దక్షత కలిగిన శ్రీరామునికి ఒక్క భూమి పరిపాలించటం కష్టమా?

He is proficient in the ways and means of ruling the people. His senses are not overpowered by passion. He alone is capable of ruling the three worlds, what to speak the earth!

నాస్య క్రోధః ప్రసాదశ్చ నిరర్థోస్తి కదాచన
హన్త్యేవ నియమాద్వధ్యానవధ్యే న చ కుప్యతి

नास्य क्रोधः प्रसादश्च निरर्थोऽस्ति कदाचन
हन्त्येव नियमाद्वध्यानवध्ये न च कुप्यति

శ్రీరాముని కోపం రాదు ఒక వేళ కోపం వస్తే అది ఎప్పుడు వ్యర్థం కాదు. దుష్ట శిక్షణ శిష్ట రక్షణ నిరంతరం పాటించేవాడు.

His anger or favour never goes in vain. He kills those who rightly deserve to be killed and flares not at those whose life is to be spared.

తేషామాయాచితం దేవ! త్వత్ప్రసాదాత్సమృద్ధ్యతామ్.
రామమిన్దీవరశ్యామం సర్వశత్రునిబర్హణమ్

పశ్యామో యౌవరాజ్యస్థం తవ రాజోత్తమాత్మజమ్.

तेषामायाचितं देव त्वत्प्रसादात्समृद्ध्यताम्

राममिन्दीवरश्यामं सर्वशत्रुनिबर्हणम्
पश्यामो यौवराज्यस्थं तव राजोत्तमात्मजम्

అందుకే, ఓ రాజా, మహా ప్రభో తేషామాయాచితం అంటే మీ చేత ఆలోచించ బడిన, మీ ప్రసాదంగా, ఇందీవర శ్యామం, నీలి కలువ వంటి రంగున్న శ్రీరాముడిని, సర్వ శత్రు వినాశకుడిని, మేమందరం యువరాజుగా చూడాలని కోరికతో ఉవ్విళ్ళూరుతున్నాము.

O Lord let the peoples’ prayer be fulfilled by your blessings. We would like to see your son Rama of the complexion of a blue-lotus and destroyer of enemies as prince regent.

అందుచేత శ్రీరాముని ఈ గుణగణాలను అలవాటు చేసుకోవటానికి అందరమూ నిరంతర కృషి చెయ్యాలి.

So, these are the qualities that everyone should strive to achieve.

Happy Srirama navami

అవివేకం-Foolishness

व्याळम् बाल्मृणालतन्तुभिरसौ रोद्धुम् समुज्जृम्भते
भेत्तुम् वज्रमणिम् शिरीषकुसुमप्रान्तेन सन्नह्यति
माधुर्यम मधुबिंदुनाा रचयितुं क्षाराम्बु धेरीहते
मूरखान्यः प्रति नेतुमिच्छाति बलात्सूक्तैः सुधास्यन्दिभिः

వ్యాళం బాలమృణాళతన్తుభిరసౌ రోద్ధుం సముజ్జృమ్భతే
భేత్తుం వజ్రమణిం శిరీషకుసుమప్రాన్తేన సన్నహ్యతి
మాధుర్యం మధుబిన్దునా రచయితుం క్షారామ్బు ధేరీహతే
మూర్ఖాన్యః ప్రతి నేతుమిచ్ఛతి బలాత్సూక్తైః సుధాస్యన్దిభిః

व्याळम् means a wild elephant, बाल्मृणालतन्तु means a small and weak string that is present in the stem of Lotus flower. Is it really possible to stop a wild elephant with the tiny string of Lotus flower?
The diamond is the hardest material on the earth, is it possible to cut a diamond with soft and smooth flower petals??
Sea is a representation of infinity and salty in taste, is it possible to break the salty taste and make it sweet by mixing it with a drop of honey or a small limited quantity of honey??? In the same way, it is impossible to entertain or make a fool or a wicked person happy, even with nectorly nicer words from a small kid.
Here, the poet is correlating the amout of wild strength in the wild elephent, hardness of a diamond, and slatness of a sea. Any attempts to make him happy will become as small as string of lotus stem, flower petal made knife and few honey drops. eventually all the efforts will be wasted.

వ్యాళం అంటే ఏనుగు బాల మృణాళతంతు అంటే అప్పుడే పుట్టిన తామర తూడుల దారములతో అని, మదపుటేనుగును అలాంటి సన్నని పలుచనయిన తామరతూడుల దారంతో కట్టి దాన్ని రోద్దుం అంటే నిరోధించటం సాధ్యమా?
వజ్రం ప్రపంచంలోకెల్లా కఠినమైన పదార్ధం అలాంటి వజ్రాన్ని కోమలమైన పువ్యుతో కోసి ముక్కలు చెయ్యటంసాద్యమా?
అనంతం అని చెప్పటానికి సాగర జలాలను వుదహరిస్తారు, అంతటి అనంతమైన సాగరంలో ఉప్పతనం (క్షారం) తగ్గించటం ఒక మధు బిందు అంటే తేనె బొట్టు లేదా కొంత పరిమితమైన తేనె వలన సాధ్యమవుతుందా? అలాగే బాలాత్సూక్తై సుధాస్యన్దిభిః అంటే చిన్నపిల్లల మాటలు చిలకపలుకులు అంటాము అలాంటి చిలకపలుకులతో అమృతలాంటి మంచి విషయాలను చెప్పించి కూడా ఒక మూర్ఖునికి ప్రతి నేతుమిచ్ఛంతి అంటే రుచించవు. ఇక్కడ మూర్ఖత్వం మదపుటేనుగంత బలంగాను, వజ్రమంత కఠినంగానూ, సాగరజలాల్లో ఉప్పంత అనంతంగా వుంటాయి అని చెప్పటం, ఆ మూర్ఖత్వం తగ్గించటానికి లేదా మూర్ఖుడిని సంతోషపెట్టటానికి ఎంత ప్రయత్నం చేసినా ఆ ప్రయత్నం తామరతూడుల దారంలా, పువ్వులాంటి కత్తిలాగా, చిన్న తేనె బొట్టులాగా నిరుపయోగం అయిపోతుంది.